De strijd tegen slechte gezondheidsproducten in coronatijden en daarna: nood aan een multi-stakeholderbenadering | Enabel - Belgisch Ontwikkelingsagentschap

De strijd tegen slechte gezondheidsproducten in coronatijden en daarna:

nood aan een multi-stakeholderbenadering

Een nevenevenement van de 30e Commissie misdaadpreventie en strafrechtspleging

Divider text here
Achtergrond

Volgens schattingen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit 2017 is 10,5 % van de medische producten in lage- en middeninkomenslanden ‘ondermaats of vervalst’. Ondermaatse gezondheidsproducten zijn goedgekeurd door de nationale regelgevende instanties, maar voldoen niet aan adequate normen. Dat is een gevolg van onopgemerkte fouten, nalatigheid of slechte praktijken bij de productie, het vervoer of de opslag. In sommige gevallen is er een link met corruptie. Van de andere kant zijn vervalste medische producten altijd het gevolg van criminele fraude. Volgens de laatste analyses van de universiteit van Oxford heeft de coronapandemie gezorgd voor een sterke toename van ondermaatse en vervalste gezondheidsproducten, meer bepaald van vaccins.

Universele toegang tot gezondheidsproducten met kwaliteitsgarantie – ook voor kwetsbare gemeenschappen in lage- en middeninkomenslanden – is een prioriteit voor België. Zo zijn de uitvoerders van door België gefinancierde medische programma's in het buitenland uitdrukkelijk verplicht om de kwaliteit van de aangekochte producten te garanderen. België promoot nu actief een gelijkaardige aanpak voor andere Europese donoren. In 2020 promootte België een resolutie die de productie van en de handel in vervalste medische producten wil voorkomen en bestrijden. Het is een resolutie die werd goedgekeurd door de Tiende Conferentie van de Partijen (COP10) van het Verdrag van de Verenigde Naties tegen grensoverschrijdende georganiseerde misdaad (UNTOC).

Enabel sluit aan bij de Belgische prioriteiten en geeft dus ook prioritaire aandacht aan ondermaatse en vervalste medische producten. Tijdens de coronacrisis heeft Enabel de ministeries van Volksgezondheid gesteund bij de aanschaf van medische kwaliteitsproducten voor de coronazorg. Naast deze noodsituatie steunt Enabel ook op langere termijn de nationale systemen voor de aankoop van geneesmiddelen in de DR Congo en Mauritanië.

Belgisch nevenevenement

Op 17 mei 2021 sponsorde België een nevenevenement tijdens de dertigste zitting van de Commissie misdaadpreventie en strafrechtspleging: ‘Fighting poor-quality health products in times of Covid-19 and beyond: the need for a multi-stakeholder approach’ (De strijd tegen slechte gezondheidsproducten in coronatijden en daarna: nood aan een multi-stakeholderbenadering). Het evenement werd mede georganiseerd door het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen en door het Belgisch ontwikkelingsagentschap Enabel. Sprekers uit de academische wereld en van regelgevende instanties in Afrika benadrukten het belang van de aanpak van ondermaatse of vervalste geneesmiddelen door zowel de regelgeving als de wetshandhaving.

Sprekers uit de academische wereld en van regelgevende instanties in Afrika benadrukten het belang van de aanpak van ondermaatse of vervalste geneesmiddelen door zowel de regelgeving als de wetshandhaving.

Des intervenant·es du monde universitaire et d’agences de réglementation en Afrique ont souligné l’importance de s’attaquer aux produits médicaux de mauvaise qualité et falsifiés au moyen d’approches réglementaires et répressives.

Raffaella Ravinetto, onderzoeker aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde, onderstreepte de noodzaak van een wettelijk en regelgevend kader dat gebaseerd is op overwegingen van volksgezondheid om ondermaatse en vervalste gezondheidsproducten te voorkomen en op te sporen. Zij herinnerde eraan dat deze producten ontstaan uit de wisselwerking tussen samenlevingen, economieën en gedragingen: We moeten de productie en het aanbod van slechte gezondheidsproducten ontmoedigen en tegelijkertijd de gezondheidssystemen ondersteunen om alle lagen van de samenleving toegang te geven tot betaalbare gezondheidsproducten met een kwaliteitsgarantie.

Paul Newton, hoogleraar aan het Centre for Tropical Medicine & Global Health van de Universiteit van Oxford, beschreef de huidige kennis over slechte gezondheidsproducten in verband met het coronavirus, waaronder gevallen van vervalste remdesivir, methanolverontreiniging van handgel, en 94 meldingen van oneigenlijke, of ondermaatse of vervalste coronavaccins uit 32 landen. Hij onderstreepte dat ongelijke toegang hoogstwaarschijnlijk een toename van dergelijke incidenten in de hand zal werken, en dat vervalsing van vaccins met schadelijke versnijdingsmiddelen kan leiden tot uitbraken van onverwachte bijwerkingen met nefaste gevolgen voor de vaccinatietwijfel.

Mojisola Christianah Adeyeye, directeur-generaal van het Nigerian National Agency for Food and Drug Administration and Control, herinnerde eraan dat een betrouwbare en goed ontwikkelde gezondheidsinfrastructuur natuurlijk van vitaal belang is voor elk land, maar dat het waarborgen van de toegang tot kwalitatief hoogwaardige gezondheidsproducten net zo belangrijk is. Zij presenteerde de manier waarop Nigeria het probleem van de ondermaatse en vervalste gezondheidsproducten nu al zo'n twintig jaar aanpakt. Dat doet ze door de nationale regelgeving en het regelgevend toezicht te versterken in het land zelf en in de landen van waaruit zo’n 70 % van de geneesmiddelen wordt ingevoerd, en door de coördinatie te bevorderen tussen de regelgevende instanties, de internationale organisaties, de fabrikanten, de instanties voor volksgezondheid en de handhaving.

Daphney Mokgadi Fafudi, hoofd Conformiteit Regelgeving bij de Zuid-Afrikaanse autoriteit voor de regulering van gezondheidsproducten (SAHPRA - South African Health Products Regulatory Authority), presenteerde de nationale statistieken over ondermaatse en vervalste geneesmiddelen, en de belanghebbenden die betrokken zijn bij de bestrijding ervan. Zij benadrukte de noodzaak van een elektronisch waarschuwingssysteem via livestream, de noodzaak van tijdige vervolging van slechte geneesmiddelen (met inbegrip van onlineverkoop) en de noodzaak van internationale samenwerking, inclusief de tijdige uitwisseling van levensreddende middelen, informatie en overdracht van vaardigheden die daarbij komt kijken. Zij herinnerde eraan dat de toegang tot hoogwaardige gezondheidsproducten een morele vereiste is voor de mensheid.

Aboubacry Amadou Ba, Directeur Farmacie en Laboratoria in Mauritanië herinnerde eraan dat ondermaatse en vervalste gezondheidsproducten schadelijk zijn voor individuen, gemeenschappen en gezondheidssystemen, en dat mensen in landen met beperkte middelen de eerste slachtoffers zijn, door gebrek aan middelen en beperkte internationale coördinatie om ze te bestrijden. Hij sprak de wens uit dat het nevenevenement een gelegenheid kan zijn om de kwestie van samenwerking met meerdere belanghebbenden aan te pakken, als een manier om duurzame oplossingen te vinden voor de slechte kwaliteit van gezondheidsproducten in coronatijden en daarna.

Men was het er algemeen over eens dat een sterker wet- en regelgevingskader nodig is om de gevolgen van ondermaatse en vervalste gezondheidsproducten te verzachten, door de nationale en internationale capaciteit te verbeteren om deze te voorkomen, op te sporen en aan te pakken. Regelgevende autoriteiten en instanties voor rechtshandhaving mogen echter niet afzonderlijk optreden: hoewel zij verschillende mandaten, vaardigheden en actieterreinen hebben, zijn er ook overlappingen en complementariteit in hun werk op dit vlak. Uitwisseling van informatie en samenwerking moeten worden aangemoedigd en bevorderd.

Het is ook te hopen dat de coronacrisis de aanzet kan geven tot meer internationale samenwerking en collectieve actie rond slechte gezondheidsproducten. Dit houdt in: strengere regelgeving, onder meer via harmonisatie-initiatieven via de Afrikaanse harmonisatie van de regelgeving inzake geneesmiddelen en het Afrikaanse geneesmiddelenbureau dat in ontwikkeling is; strenge vervolging van vervalste gezondheidsproducten; meer coördinatie tussen internationale en VN-agentschappen; en betere informatie-uitwisseling (bijvoorbeeld rond medische waarschuwingen of empirisch onderbouwd onderzoek voor beleidsvormingsdoeleinden).

BLIJF OP DE HOOGTE

Divider text here
Volg onze acties en de laatste trends in internationale samenwerking.