“vOOR EEN DUURZAME VEETEELT moeten we draagvlak creëren bij lokale gemeenschappen.”

Divider text here
Vijf vragen aan Saa Gado
Expert gender en social engineering voor de ontwikkeling van de veeteelt in Niger
© Enabel au Niger - Saa (links vooraan) neemt het woord tijdens een dorpsvergadering.

Delen

Kun je ons vertellen voor welke uitdagingen jullie programma staat?

In Niger is de veehouderij - en de landbouw trouwens ook - nog grotendeels traditioneel. Het is dan ook moeilijk om de productie te verhogen. Daarbij komt dat in Niger de veeteelt van oudsher nomadisch of halfnomadisch is. Elk jaar tijdens de ‘transhumance’ in het winterseizoen, waarbij kuddes over grote afstanden worden verplaatst om weidegronden te vinden, ontstaan er spanningen tussen boeren die hun oogsten nog niet hebben binnengehaald en rondtrekkende veehouders. Er is concurrentie om de grond en het water.

Als de veeteelt en de landbouw hun productiviteit willen verbeteren, moeten deze spanningen tussen boeren en veehouders verminderd worden. Ik werk mee aan het programma voor de ontwikkeling van de veeteelt ‘Kiyo Arziki’ (in het Hausa betekent dit letterlijk 'veeteelt is rijkdom’). We begeleiden de betrokken bevolking bij familiale veeteeltactiviteiten in de regio’s Tahoua en Dosso. Het hele systeem wordt weerbaarder, duurzamer en performanter gemaakt.

Aan de ene kant zoeken we samen met de overheid en de veehouders naar manieren om veeteeltsystemen te ontwikkelen die zowel de productie verhogen als de nomadische levensstijl respecteren. Aan de andere kant werken wij mee aan het inrichten van corridors (doorgangen voor het vee) en weidegronden en aan de bouw van infrastructuur. Denk daarbij aan drinkputten, pompstations en geïntegreerde complexen voor het slachten en verhandelen van pluimvee. Het project heeft een looptijd van vier jaar en we zitten momenteel in het tweede jaar van uitvoering. 
"Om de productie in landbouw en veeteelt te kunnen verhogen, moeten de spanningen tussen boeren en rondtrekkende veehouders verminderd worden."
© Enabel/Tim Dirven
Wat moeten wij ons daar concreet bij voorstellen?

In eerste instantie hebben wij gezocht naar veelbelovende productieketens voor de veeteelt. Dat is een complexe taak, want je moet voortdurend op zoek gaan naar een compromis tussen mogelijke afzetmarkten en de haalbaarheid op het terrein. Zo weten wij dat er mogelijkheden zijn voor een hogere voortplanting van de dieren. 

Om de veehouders te helpen het sterftecijfer onder hun dieren te bedwingen en dus hun productie te verhogen, moet aan twee voorwaarden worden voldaan. Ten eerste moet de hygiëne worden verbeterd en moeten de drachtige wijfjes en jonge dieren beter worden opgevolgd. Ten tweede moeten chronische ziekten worden bestreden. We vertrekken hierbij niet van nul! Het programma maakt gebruik van studies die al zijn uitgevoerd door andere partners in Niger of in landen met een gelijkaardige situatie. Zo hebben wij verschillende studies gebruikt over de geiten- en runderrassen die het meest resistent zijn en het best aangepast aan de nomadische levenswijze. 
© Enabel/Tim Dirven
Deze fase is nu afgerond, dus jullie beginnen aan de uitvoering? 

Voordat we kunnen beginnen, moeten we eerst een draagvlak creëren bij de lokale gemeenschappen. Ons programma heeft nauw samengewerkt met de gedecentraliseerde technische diensten van de staat en de betrokken gemeentehuizen. In eerste instantie gaven we prioriteit aan infrastructuur voor de drie prioritaire productieketens: levende runderen, melk en pluimveehouderij. 

De tweede fase bestaat uit ‘social engineering’, het beïnvloeden van sociaal gedrag. Dit werk begint met het informeren en bewustmaken van de betrokken bevolkingsgroepen. Niet alleen over het programma in het algemeen, maar ook over de werken die zullen worden uitgevoerd en de voordelen die iedereen ervan zal plukken. Vervolgens identificeren en verduidelijken we de grondstatus van elke infrastructuur en tot slot ondertekenen we de sociale overeenkomsten. Deze overeenkomsten bieden juridische bescherming voor de geplande werken, zodat we ze kunnen uitvoeren zonder risico op onenigheid of verzet.

Dit is de rol van sociale animatie, waarvoor ik in de Dosso-regio verantwoordelijk ben. Om je een concreet voorbeeld te geven: om een doorgang te markeren, moeten we ervoor zorgen dat alle dorpen die aan de corridor grenzen het eens zijn. Verder ook dat ze de aanleg van de corridor accepteren en zich ertoe verbinden om volledig mee te gaan in het proces. Het idee is om hen de voordelen van een veilige doorgang te laten inzien. Als een corridor wordt afgebakend en de boeren zich ertoe verbinden deze markeringen te respecteren wanneer de kuddes erdoorheen gaan, zijn de boeren er zeker van dat de kuddes niet meer over hun akkers zullen lopen. In ruil daarvoor moeten zij natuurlijk ook de regels respecteren door in de corridor geen gewassen te telen. We werken ook aan de oprichting van beheerscomités voor de pastorale infrastructuur met herders en boeren en met alle andere mensen die bij deze bouwwerken betrokken zijn. 
"Dorpsvergaderingen brengen herders, boeren, administratieve en traditionele autoriteiten samen. Iedereen kan er zijn of haar mening geven. Hieruit vloeien lokale sociale akkoorden voort." 
Die onderwerpen worden besproken tijdens de algemene vergaderingen van het dorp waar herders, boeren, administratieve en traditionele autoriteiten (mannen, vrouwen, jongeren) aanwezig zijn en waar iedereen zich uitspreekt. Hun engagementen en de akkoorden die uit deze dorpsvergaderingen voortvloeien, worden in een sociaal akkoord gegoten. Dat wordt in de lokale taal uitgelegd aan de dorpshoofden in aanwezigheid van de ondertekenende bevolking. Als iedereen het eens is met de inhoud van de tekst, ondertekenen de dorpshoofden het document, dat daarna ter ondertekening wordt voorgelegd aan de burgemeesters van de verschillende gemeenten. 

Het is een proces dat veel doorzettingsvermogen en diplomatie vereist. In sommige gemeenschappen zijn er al openlijke conflicten die de zaken moeilijker maken. Dan moeten we echt oproepen tot een dialoog om alle partijen te laten inzien dat deze regeling positief voor hen is. Voor mij als vrouw is dit ook een extra uitdaging, want werken in de herderswereld is nog steeds een zeer mannelijk beroep. Ik ben de enige vrouw in het technische expertiseteam en vaak ook de enige op de algemene vergaderingen van het dorp.  
© Enabel/Tim Dirven
Over vrouwen gesproken, jouw takenpakket houdt ook in dat je de rol van vrouwen en jongeren bevordert. Hoe doe je dat?

Je moet weten dat vrouwen en jongeren in de dorpen al stukken grond bezitten die ze voor de familiale veeteelt gebruiken. Vrouwen en jongeren zijn dus sowieso betrokken bij vragen rond het beheer van de gemeenschappelijke ruimte. Uiteindelijk is het geen probleem om hen in de discussies te betrekken. We vragen bij elke algemene vergadering dat vrouwen en jongeren aanwezig kunnen zijn, hun standpunt kenbaar kunnen maken en voorstellen kunnen doen. Aan de andere kant proberen we in de veehouderij de nadruk te leggen op vrouwengroepen om ook daar een positieve mentaliteitsverandering te bevorderen.

Hebben jullie in de veeteelt al mogelijkheden ontdekt en proefprojecten gelanceerd? 

We werken momenteel aan vijf proefprojecten: een werkgelegenheidsproject met de vereniging van vrouwengroepen in N'Gonga in de plattelandsgemeente Harikanassou; twee moderne pluimveehouderijprojecten in Loga en Niouga in de stedelijke gemeente Dosso; een melkproject met de Union Tchipal van Doucthi; en een modern slagerijproject in de gemeente Dosso. 

We werken met deze vijf promotors aan de modernisering van hun activiteiten. Het idee is om echt af te stappen van de traditionele veeteelt en de productie te verhogen door in te spelen op de kwaliteit van de zorg en het veevoer. De oplossingen moeten wel aangepast zijn aan de lokale situatie. Alles wordt geleidelijk aan in gang gezet en voor mij zal het belangrijk zijn om de ervaring die ik heb opgedaan, te delen. Ik hoop dan dat anderen, in Niger of elders, zich erdoor laten inspireren en kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van een moderne veehouderij die is aangepast aan de realiteit op het terrein.


© Enabel/Tim Dirven

BLIJF OP DE HOOGTE

Divider text here
Volg onze acties en de laatste trends in internationale samenwerking.