“Stadssanering begint bij een efficiënt afvalbeheer.”

Divider text here
Vijf vragen aan Olivier Chanoine
Verantwoordelijke sanitatieproject ‘Sanita’ in Guinee

Delen

Je coördineert een project van afvalinzameling in Conakry, de hoofdstad van Guinee. Wat houdt jouw taak precies in?

Het project dat ik coördineer wil een afvalbeheersysteem opzetten waar de wijkbewoners nauw bij betrokken zijn. Het wordt uitgevoerd in coördinatie met talrijke lokale actoren. Om te beginnen zijn dat de bewoners en de handelaars uit elke wijk. Zij produceren immers het afval en tegelijk zijn zij de voornaamste begunstigden van de verbeterde sanitatie door de afvalinzameling. Bovendien zijn ze gedeeltelijk verantwoordelijk voor de financiering ervan.

Verder is ook de Guineese staat zelf betrokken bij het project, via het Nationaal agentschap voor sanitatie en hygiëne, dat een regulerende rol speelt. Daarnaast spelen ook de gemeenten een rol, want zij zijn verantwoordelijk voor de sanitatie op lokaal niveau. Anderzijds zijn het ondernemingen uit de private sector die zullen zorgen voor de inzameling en de recyclage van het afval. Op die manier worden jobs gecreëerd door de afvalinzameling te verbeteren en het recycleringsysteem te veralgemenen.

Het project omvat bovendien een denkoefening over het wegennet en de riolering. Wij coördineren onze inspanningen op dat vlak met de Directie voor ruimtelijke ordening en stadsontwikkeling. Het luik ‘wegenaanleg’ zal trouwens gepaard gaan met een opleidingsproject via werkplekleren op ‘werfscholen’.
"Om een stad te saneren heb je eerst en vooral een goed afvalbeheer nodig. Daarvoor moet ook het wegennet worden gerenoveerd en moeten de inwoners betrokken worden bij het project."
Dat zijn inderdaad enorm veel actoren en flink wat coördinatiewerk maar je moet ook veel diplomatie aan de dag leggen …

Dat is waar, maar anderzijds hangt alles ook samen. Neem nu de huidige toestand in Conakry, waar jaarlijks gemiddeld 3760 mm neerslag valt. Ter vergelijking: de jaarlijkse neerslag in Brussel bedraagt 850 mm. Bij hevige regenval wordt het zwerfvuil dat overal op straat rondslingert meegevoerd in het rioolstelsel. In het beste geval komt het afval dan in de oceaan terecht en wordt het water en de stranden van de kuststrook vervuild. Tot slot spoelt het onder de invloed van de getijden aan op de stranden van de stad.

In het slechtste geval zal het afval vóór het in de oceaan terechtkomt een aantal riolen verstoppen en overstromingen veroorzaken. Met als gevolg dat sommige wijken dagenlang platliggen. Behalve de economische gevolgen voor de bevolking en de handelszaken van de getroffen wijk, veroorzaakt het stilstaand water vol afval bovendien heel wat gezondheidsproblemen.

Met andere woorden, wie een stad wil saneren en gezond maken, moet eerst en vooral zorgen voor een goed afvalbeheer. Maar het afvalbeheer kan pas slagen als ook het wegennet wordt aangepakt en als de inwoners echt betrokken zijn bij het project. Vandaar dat het nodig is om op alle fronten gecoördineerd te werk te gaan!
©ColinDelfosse/Enabel
Het programma blijft niet beperkt tot het inzamelen van afval maar voorziet van bij de start de recyclage. Waarom?

Een dure post bij afvalinzameling is het vervoer van het afval naar een ingericht terrein. Om hierop te bezuinigen is er maar één oplossing, namelijk de hoeveelheid af te voeren afval reduceren.

Tegenwoordig zijn we aan 0,4 kg afval per bewoner per dag. Het afval werd onderzocht en blijkt te bestaan uit 20 % plastic, 12 % papier, meer dan 50 % composteerbare producten, metalen blikjes en verder wat hout en inerte afvalstoffen. Met het huidige systeem kunnen we 20 tot 30 % van deze afvalstoffen inzamelen. Met een nieuw systeem zal het grootste deel worden ingezameld.

Echter, als we gaan recycleren kunnen we alles wat nog kan dienen uit het afval halen. Daarmee kunnen we nieuwe producten vervaardigen of het gerecycleerde materiaal opnieuw opnemen in het industrieel proces. Zo zouden we via een lokaal recyclagesysteem dat in de wijken wordt opgezet het afval kunnen reduceren tot 0,1 à 0,2 kg per inwoner per dag. Op die manier zorgen we er ook voor dat de wijk bijna perfect proper is.
©ColinDelfosse/Enabel
Je hamert op samenwerking met de bevolking en de ’wijkoversten’.

Dat klopt. Een dergelijk systeem kan alleen slagen als de wijkbewoners er volledig achter staan en actief meewerken. Onder andere omdat zij het zijn die een deel van de inzameling zullen betalen. Zij moeten dus akkoord gaan met het principe. Het komt erop neer dat het inzamel- en sorteersysteem van afval dat wij voor ogen hebben, als het efficiënt is, tussen 1,50 en 3 euro per gezin per maand kost. Dat is natuurlijk een budget dat moet ingepast worden in het gezinsbudget maar het blijft voor de meeste gezinnen betaalbaar. Het idee is dat de hele bevolking een bijdrage moet betalen zodat we schaalvoordelen genieten. Daarbij vragen we dat de gezinnen thuis het afval al sorteren om het recycleerbaar afval niet te ‘vervuilen’. Trouwens, voor de kansarmen moet het principe van een verlaagde bijdrage of zelfs van een vrijstelling worden ingevoerd. De hogere bijdragen van de meest gegoede huishoudens zullen dus de deelname van de armen financieren.

Ik denk dat we de bevolking kunnen overhalen als we de tijd nemen om de uitdagingen in de wijken goed te doorgronden. Iedereen in Conakry heeft genoeg van de huidige situatie, waarbij de straten voortdurend vol afval liggen: dat is al een goede motor voor verandering.

Ons idee is om uit de 132 wijken die Conakry telt die wijken te kiezen waar de inzameling het best verloopt, met actieve wijkoversten die goed aanvaard worden door de bevolking. Die wijken zouden dienen als de eerste proefgebieden waar wij zouden werken aan de verbetering van het systeem om te komen tot meer dan 80 % inzameling van het afval. De proefacties dienen later als voorbeeld voor andere gebieden, zodat het systeem zich snel kan uitbreiden.
©ColinDelfosse/Enabel
Opleiding en beroepsinschakeling maken integraal deel uit van het project?

Inderdaad. Via de aanleg van wegen en riolering kunnen we ‘werfscholen’ organiseren. Het is de bedoeling om de wijkbewoners op te leiden zodat ze kunnen blijven werken op het gebied van sanitatie en afwatering. Bovendien zijn voor de inzameling en de recyclage van het afval minstens twee tot drie voltijdse werkkrachten per 100 inwoners nodig, zodat we ook voor die jobs een opleiding kunnen voorzien. Die mensen kunnen geleidelijk aan tewerkgesteld worden bij de kmo’s die van start gaan met recyclage en de inzamelsystemen helpen organiseren.

Het aspect ‘werk en opleiding’ is een belangrijk criterium voor Enabel, net als het betrekken van de private sector bij het project. Wij genieten een aanzienlijke financiering van de Europese Unie en gebruiken deze om een duurzaam systeem op te starten dat perfect aansluit bij onze doelstellingen en waarden.

Ontdek nog stories

Enabel werkt al bijna 7 jaar samen met de Burundese overheid aan het opzetten van een efficiënt gezondheidsinformatiesysteem.  Het programma loopt nu ten einde en heeft zijn doelstellingen bereikt. Een terugblik op een succesverhaal met tekst...
De provincie Gaza in Mozambique is een droge streek met afgelegen dorpen en weinig waterbronnen. Het Belgisch ontwikkelingsagentschap stelt een nieuwe aanpak voor die de landelijke bevolking een betere toegang tot drinkwater biedt.
De meeste Palestijnse jongeren zitten zonder werk. Omdat bedrijven meestal op zoek zijn naar technisch geschoold personeel, is werkplekleren een deel van de oplossing.

BLIJF OP DE HOOGTE

Divider text here
Volg onze acties en de laatste trends in internationale samenwerking.