En toen was er licht! | Enabel - Belgisch Ontwikkelingsagentschap

En toen was er licht!

In Mozambique worden innovatieve geospatiale technologieën ingezet voor de elektrificatie van afgelegen regio's.

Divider text here

Delen

Net als 630 andere jonge talenten heeft Antoine De Clippele zijn eerste beroepservaring in het buitenland opgedaan in het kader van het Juniorprogramma van Enabel. Die ervaring geeft letterlijk en figuurlijk energie, zo blijkt...

Wat houdt het programma ‘Renewable Energy for Rural Development Phase 2’ (RERD2) in en welke rol speelde jij daarin?

Het RERD2-programma is een project van Enabel in samenwerking met FUNAE, het nationale energiefonds van Mozambique. Dat programma wil de toegang tot energie in plattelandsgebieden verbeteren en zo bijdragen tot de sociale en economische ontwikkeling van deze regio's. Een van de doelstellingen van het project is de aanleg van lokale ‘minigrids’ voor kleinschalige elektriciteitsopwekking in plattelandsgebieden die te ver verwijderd zijn van het elektriciteitsnet. Die minigrids worden aangedreven door kleine zonne- of waterkrachtcentrales.

De eerste stap in dit proces is het identificeren van nederzettingen die te ver van het nationale transmissienetwerk verwijderd zijn om in de komende jaren te kunnen worden aangesloten. De bevolkingsdichtheid moet groot genoeg zijn zodat de aanleg van een minigrid zo veel mogelijk impact heeft. Toegang tot energie moet de plaatselijke bevolking de deur openen naar nieuwe economische activiteiten.

Er zijn echter weinig gegevens beschikbaar in Mozambique, zoals in veel landen in Sub-Saharaans Afrika. Informatie over de locatie van de bevolking of het plaatselijke elektriciteitsnet bestaat bijvoorbeeld niet. Of ze is moeilijk beschikbaar wegens coördinatieproblemen tussen de verschillende actoren in de energiesector. Het vergt intensief werk om potentiële locaties te identificeren voor de electrificatie van zones die niet verbonden worden met het netwerk, zowel op het terrein als op centraal niveau. Het is duur, traag en vatbaar voor fouten en het is hier dat er een rol weggelegd is voor ons agentschap.
De eerste stap in dit proces is het identificeren van nederzettingen

Enabel heeft een oplossing voorgesteld op basis van innovatieve geospatiale technologieën (GIS). Wat is dat precies en wat was jouw rol in het project?

Het idee was om gegevens uit verschillende bronnen te integreren en met elkaar te vergelijken om de meest veelbelovende nederzettingen vooraf te selecteren. Daardoor kunnen we het werk van de terreinteams prioriteren. In eerste instantie kunnen we veelbelovende locaties selecteren door GIS te gebruiken. Op basis hiervan kunnen de teams een telefonische enquête houden en plaatselijke ambtenaren opbellen om de selectie te verfijnen. Pas daarna gaan de terreinteams naar de locatie om het potentieel van elke locatie te bevestigen.

Om de onvolledige of verouderde bevolkings- of elektriciteitsnetgegevens te compenseren, moesten wij op zoek naar alternatieven. Voor bevolkingsgegevens zijn er verschillende ‘open source’-initiatieven, d.w.z. gratis toegankelijk op het internet. Deze initiatieven worden onder meer uitgevoerd door de Verenigde Naties, Facebook en GRID3. Ze maken bevolkingsschattingen op basis van beschikbare tellingen, satellietbeelden en statistische modellen.

Voor het elektriciteitsnet gebruikten wij een model dat Gridfinder heet. Hiermee kunnen we de meest waarschijnlijke locatie van elektriciteitsleidingen bepalen op basis van nachtverlichting en bevolkingsgegevens. In een tweede fase hebben we ons werk getoetst aan bestaande gegevens en onze kennis van het gebied. Dankzij een hechtere samenwerking met DEM (Electricidade de Mozambique) konden wij het tracé van toekomstige elektriciteitsleidingen toevoegen. Na dit preciesiewerk konden we de meest veelbelovende nederzettingen aanwijzen.

Tot slot moesten de namen van deze dorpen geverifiëerd worden, wat ook geen gemakkelijke klus is. Sommige dorpen hebben geen naam op de kaarten, andere hebben er meerdere, verschillend naargelang de bronnen. Al deze gegevens worden bijeengebracht met behulp van Open Source-tools zoals QGIS, een van de meest gebruikte softwares. Het eindresultaat is verre van perfect, maar het biedt een uitgangspunt voor het bepalen van prioritaire dorpen voor de aanleg van minigrids.
In Mozambique zijn veel dorpen erg geïsoleerd, waardoor ze niet met het electriciteitsnet zijn verbonden © Isabel Corthier
Had je een opleiding gekregen in deze materie?

Van opleiding ben ik bio-ingenieur, geen geograaf. Natuurlijk had ik al enige basiskennis over het gebruik van dit soort instrumenten, maar ik heb veel geleerd ter plaatse. Je kunt alles leren. We wilden er trouwens voor zorgen dat wat wij ontwikkelden, geleerd en hergebruikt kon worden. Dat is verre van onoverkomelijk. Een groot deel van mijn werk daar bestond er dan ook uit om anderen op te leiden in deze technieken, om de plaatselijke capaciteit op te bouwen.

Waar staat het project vandaag?

Mijn contract liep een paar maanden geleden af en het deel van het project dat ging over het identificeren van dorpen werd ook afgesloten. De teams zijn begonnen contact op te nemen met de bedrijven die zullen instaan voor de uitvoering van de nodige studies en de aanleg van de minigrids. Daarnaast zijn er andere projecten om de capaciteiten van FUNAE te versterken. Zo is ons project bijvoorbeeld aangevuld met een nieuw onderdeel om te werken aan irrigatieprojecten op zonne-energie. Het werk is dus nog lang niet gedaan.

Als je terugkijkt, hoe zou je je werk bij Enabel beoordelen?

Zeer positief! Ik heb veel geleerd, zowel op professioneel als persoonlijk vlak. Het is niet altijd gemakkelijk om samen te werken met partners die elk hun eigen visie hebben. Maar in mijn geval werden wij echt opgenomen in de teams van het nationale energiefonds en het Ministerie van Energie. Dat is echt een buitenkans want het stelt je in staat de problemen, de context en de behoeften van iedereen te begrijpen. En ook om toffe relaties te ontwikkelen! Ik moet zeggen dat ik veel geluk heb gehad met mijn collega's. Natuurlijk is het altijd een beetje frustrerend om een project voor het einde te verlaten. Maar ik ben blij dat ik aan mijn deel heb kunnen werken. Voor mij is het duidelijk een heel leuke ervaring die de moeite waard was!
Divider text here


* Een minigrid is een elektriciteitsopwekker die is aangesloten op een distributienetwerk dat elektriciteit levert aan een kleine, lokale groep afnemers en onafhankelijk werkt van het nationale transmissienetwerk.
Antoine De Clippele geeft training in het gebruik van GIS aan het nationale energiefonds van Mozambique

Delen

Discover more stories

In Congo hebben veel huishoudens geen toegang tot drinkbaar water, omdat de watervoorziening er niet bestaat. Maar hoe los je dit op wanneer er ook geen elektriciteit voorhanden is? Enabel pakt het probleem samen met lokale partners aan.
Ondanks een overeenkomst met Ghana over een waardige prijs voor de cacaoboeren kan Ivoorkust de prijs van zijn cacao niet handhaven. De pandemie en de slabakkende vraag spelen natuurlijk een rol, maar de grote ondernemingen zitten ondertussen ook...
‘Team Belgium’ – de Belgische ambassade en de Belgische organisaties VVOB en Enabel –stond gedurende een jaar aan het roer van de Education Development Partners group in Oeganda, en dat in coronatijden. ‘Team Belgium’ heeft dit forum voor...

BLIJF OP DE HOOGTE

Divider text here
Volg onze acties en de laatste trends in internationale samenwerking.