Publieke expertise benutten | Enabel - Belgisch Ontwikkelingsagentschap

Publieke sector als bruggenbouwer voor INTERNATIONALE SAMENWERKING

Wat FIIAPP en Enabel van elkaar kunnen leren
Divider text here
Steeds vaker willen Europese ontwikkelingsagentschappen samenwerken en expertise delen om van elkaar te leren. Zo ontmoette Jean Van Wetter, directeur van Enabel, Anna Terrón Cusí, directeur van FIIAPP, om ideeën en praktijken uit te wisselen. 
FIIAPP of ‘International and Ibero-American Foundation for Administration and Public Policies’ is de Spaanse instelling die gespecialiseerd is in het stimuleren, mobiliseren en delen van publieke expertise met partnerlanden.

Het is geen klassiek ontwikkelingsagentschap. Hun mandaat is tegelijkertijd breder en beperkter. "FIIAPP werd ruim twintig jaar geleden opgericht, toen landen uit Oost-Europa toetraden tot de Europese Unie," zegt FIIAPP-directeur Anna Terrón Cusí. "In die tijd was Spanje een van de laatste landen die tot de EU waren toegetreden. De nieuwkomers waren zeer geïnteresseerd om te weten hoe onze regeringen en administraties de overgang in goede banen hadden geleid. Ze vroegen ons hoe wij de noodzakelijke hervormingen hadden doorgevoerd en of we onze expertise met hen konden delen. Met dat doel voor ogen heeft Spanje FIIAPP opgericht."

"Maar ons mandaat is ruimer: het is onze taak om de uitwisseling van expertise in de overheidssector tussen Spanje en de partnerlanden te vergemakkelijken. Dat betekent dat wij actief zijn in prioritaire partnerlanden van Spanje voor ontwikkelingssamenwerking, maar ook in de buurlanden van de EU." 

"Zo zijn we momenteel betrokken bij programma's in Oekraïne over digitalisering van de overheidssector. Ook lopen er momenteel programma’s van EUROsociAL+ in Chili, over grondwettelijke verandering. We geven advies over ruimtes voor het maatschappelijk middenveld over wat nuttig kan zijn om op te nemen in de nieuwe grondwet die momenteel wordt opgesteld." 
Nationale expertise benutten
"Na verloop van tijd besefte FIIAPP dat het efficiënter was om technische expertise uit de Spaanse overheidssectoren te mobiliseren," legt Anna Terrón Cusí uit. 

Zowel FIIAPP als Enabel gaan actief op zoek naar expertise op verschillende niveaus van de overheid, de administratie en de openbare instellingen.

"Dat klopt," zegt Jean Van Wetter, directeur van Enabel, "sinds enkele jaren werken wij als 'enablers', vandaar onze naam. Wij noemen deze werkwijze 'publiek-publieke- partnerschappen. Wanneer een project in een partnerland baat zou kunnen hebben bij zaken die met de publieke sector te maken hebben, doen we ook een beroep op Belgische ministeries, administraties of openbare instellingen."

"Wij proberen mensen te vinden met de juiste expertise die een waardevolle bijdrage aan het project kunnen leveren. Zij worden lid van het projectteam en brengen hun expertise in, terwijl wij onze kennis van de plaatselijke context en instellingen en ons netwerk ter beschikking stellen."

"Dergelijke peer-to-peer-uitwisselingen zijn veel efficiënter, aangezien beide partijen in hetzelfde gebied werken en een gemeenschappelijke kennis hebben van hun missies en uitdagingen.”

“Wij breiden onze partnerschappen met ministeries, instellingen, overheidsbedrijven en universiteiten voortdurend uit zodat we de meest geschikte expertise en peer-to-peer-relaties kunnen mobiliseren om de doelstellingen te bereiken die wij met onze lokale partners hebben vastgelegd.”

“De ontwikkeling van havens is bijvoorbeeld een prioriteit voor de regering van Benin om hun economische ontwikkeling te vergroten. Daarom hebben wij experts van de haven van Antwerpen gevraagd samen te werken met de autoriteiten in Cotonou om van de haven een internationaal handelsknooppunt voor West-Afrika te maken.”

“In Burkina Faso helpen Belgische politiemensen momenteel de Burkinese politie om de rechtsstaat te herstellen en hun banden met de plaatselijke bevolking te versterken. En de Universiteit Gent en de Université Catholique de Louvain werken samen met de Universiteit van Kisangani. Samen willen ze de protocollen bijwerken om beter te zorgen voor slachtoffers van seksueel geweld en hun families in de Democratische Republiek Congo."
De Europese Unie is gebaseerd op de rechtsstaat, solide instellingen en een publieke sector die een meerwaarde betekent voor burgers. Dit moet echt centraal staan in onze strategie voor internationale samenwerking."
Anna Terrón Cusí- directeur van FIIAPP
Voordelen voor de nationale publieke sector
Een interessant aspect van peer-to-peer-programma's is dat ze ook België en Spanje ten goede komen. "Het is tweerichtingsverkeer", zegt Anna Terrón Cusí.

"Ambtenaren die aan onze programma's deelnemen, brengen vaak nuttige inzichten mee terug die ze dan kunnen doorgeven aan hun eigen instelling. Zo verbetert de manier waarop onze eigen overheidsdiensten werken.”

“Wij zijn er namelijk van overtuigd dat expertise in de overheidssector de kern vormt van de Europese waarden die wij willen doorgeven. De Europese Unie is gebaseerd op de rechtsstaat, solide instellingen en een publieke sector die een meerwaarde betekent voor de burgers. Dit moet echt centraal staan in onze strategie voor internationale samenwerking.”

“Bovendien zijn de uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd, steeds meer van mondiale aard en moeten dus op internationaal niveau worden aangepakt. Dat vereist samenwerking tussen landen om in te zetten op gemeenschappelijke doelstellingen. Meer projecten opzetten om expertise te delen, bevordert ook dat soort samenwerking."
Publieke sector essentieel voor ontwikkelingssamenwerking
Jean Van Wetter is het daar volmondig mee eens. "In onze samenwerkingsprojecten is er altijd een dimensie ‘publieke sector’. Uiteindelijk heeft een land een sterke en gezonde publieke sector nodig om tot duurzame groei te komen.”

“Een uitdaging in de ontwikkelingssamenwerking is dat de meeste projecten een specifieke looptijd hebben, meestal vijf jaar, en meetbare doelstellingen. Hervormings- en omvormingsprojecten in de overheidssector kunnen langer duren, en het is soms moeilijker de resultaten te meten.”

“Toch merken we dat onze partnerlanden steeds meer op zoek zijn naar expertise in de publieke sector, en we krijgen ook steeds meer verzoeken van andere ministeries. Zij beseffen dat wij over waardevolle kennis beschikken, over een netwerk zowel in België als in onze partnerlanden, en over de instrumenten om dingen te verwezenlijken. Zij willen die troeven uitspelen voor hun eigen initiatieven met hun tegenhangers in de landen waar wij actief zijn."
We merken dat onze partnerlanden steeds meer op zoek zijn naar expertise in de publieke sector, en we krijgen ook meer verzoeken van andere ministeries. Zij beseffen dat wij over waardevolle kennis beschikken, over een netwerk zowel in België als in onze partnerlanden, en over de instrumenten om dingen te verwezenlijken."
Jean Van Wetter, directeur van Enabel
Op de lange termijn zou België er volgens Jean Van Wetter echt bij gebaat zijn als Enabel zijn expertise zou kunnen delen met de Belgische overheidssector: "Men ziet ons als een agentschap dat zich toespitst op samenwerkingsprojecten in partnerlanden. Maar andere overheidsdomeinen weten niet welke expertise wij daarbij hebben opgebouwd.." 

“Nog niet zo lang geleden onthulde de regering haar strategie rond de Recovery and Resilience Facility van de EU. Belgisch Staatssecretaris Thomas Dermine wees erop dat dit een van de eerste plannen was met prestatie-indicatoren voor duurzame groei en inclusie. Die opmerking viel me echt op, omdat wij in alle programma's die we met onze partnerlanden uitvoeren, indicatoren hebben opgenomen rond de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen.”

“Zoals Anna al aangaf, hebben we in de loop der jaren een enorme expertise opgebouwd, expertise waar de Belgische publieke sector op elk niveau echt baat bij zou hebben. Misschien zullen we deze kennis over een tiental jaar op grotere schaal delen, niet alleen in België maar ook wereldwijd."

Voor Anna Terrón Cusí is dit precies waarom het een goede zaak is dat FIIAPP buiten het Spaanse ontwikkelingsagentschap om is opgericht. "Vanaf het begin hoefden we ons niet te beperken tot de prioritaire partnerlanden binnen het ontwikkelingsbeleid. Dat betekent dat we overal kunnen werken waar onze expertise nodig is, zolang het maar buiten de EU is. Zo kunnen we bijvoorbeeld samenwerken met buurlanden van de EU."
Experts overtuigen mee in het verhaal te stappen
Anna en Jean zijn het erover eens dat een van hun grootste uitdagingen het aantrekken van ambtenaren voor hun programma's is. "Gewoonlijk is het niet zo moeilijk voor opdrachten op lange termijn: er bestaan mechanismen om ambtenaren te ‘detacheren’ om voor een andere overheidsdienst of een ander agentschap te werken, en dan terug te keren," zegt Anna Terrón Cusí.

“Organisatorisch is het ook minder moeilijk voor de administratie waar ze vandaan komen: aangezien de opdracht minstens een paar jaar zal duren, kunnen ze de afdeling daaraan aanpassen," vertelt Anna Terrón Cusí. "Opdrachten voor korte termijn zijn ingewikkelder, omdat het moeilijker is een vervanger te regelen voor een kortere periode." 
In België zoekt Enabel naar oplossingen in de Belgische wetgeving om langdurige opdrachten makkelijker te maken voor ambtenaren. "Het is bemoedigend dat Spanje daarin is geslaagd. Het kan ons ook helpen onze zaak kracht bij te zetten", klinkt het bij Jean Van Wetter.

Ondanks de huidige obstakels zijn beide directeurs ervan overtuigd dat de trend om in te zetten op peer-to-peer-uitwisseling van expertise zal aanhouden. Om dit mogelijk te maken, moeten ontwikkelingsagentschappen samenwerken en praktijken uitwisselen.

“Het Practitioners’ Network, waarin wij met de andere Europese agentschappen samenwerken, is een eerste stap in die richting", aldus Anna Terrón Cusí. Beiden zijn het erover eens dat het aanhalen van de banden binnen en buiten dit netwerk de ontwikkelingsagentschappen zal helpen om sterkere eisen te stellen en veranderingen in hun respectieve landen te bewerkstelligen. 

BLIJF OP DE HOOGTE

Divider text here
Volg onze acties en de laatste trends in internationale samenwerking.