Biodiversiteit beschermen in Burundi: wetenschappelijke samenwerking in dienst van de natuur

De nationale parken van Kibira en Rusizi zijn de groene longen van Burundi. Zij herbergen een uitzonderlijke biodiversiteit. Zij worden ook geconfronteerd met milieu-uitdagingen.

Het Burundees Milieubeschermingsagentschap (OBPE) en Enabel voeren een project uit om de parken beter te beschermen. Het project wordt gesteund door de Belgische regering, de Europese Unie en het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP). Doelstellingen: parkbeheer verbeteren, natuurlijke habitats herstellen en duurzaam ecotoerisme aanmoedigen.

Stappen vooruit dankzij Belgische wetenschappelijke expertise

Het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen speelt via zijn CEBioS-programma (Capaciteiten voor Biodiversiteit en Duurzame Ontwikkeling) een sleutelrol in ecologische monitoring en onderzoeksactiviteiten. CEBioS heeft in samenwerking met het Burundees Milieubeschermingsagentschap de vegetatietypen in de twee parken gedetailleerd in kaart gebracht om beter te begrijpen hoe de ecosystemen functioneren.

Het project monitort ook het levensgebied van belangrijke soorten om hun verplaatsingen beter te begrijpen, hun kritieke habitats te identificeren en de bedreigingen voor hun behoud te beoordelen.

Rusizi Park ligt op slechts een paar kilometer van de hoofdstad Bujumbura en is een uniek verzamelplek van wilde dieren: in 2025 zal CEBioS uitgebreide inventarisaties uitvoeren om de populaties van emblematische soorten, met name nijlpaarden en bepaalde vogels, beter te kunnen volgen.

“Ecologische mapping, monitoring van belangrijke soorten en opleiding van personeel hebben alleen effect als ze worden geïntegreerd in een samenhangende actiestrategie. Dit is precies wat CEBioS in samenwerking met Enabel doet: wetenschap omzetten in weloverwogen beslissingen en concrete verandering.” Dr. Luc Janssens de Bisthoven, coördinator CEBioS.

Deze activiteiten bieden een solide wetenschappelijke basis voor beslissingen over natuurbehoud. Door meer te weten over de soorten en hun habitats kunnen parkbeheerders hun strategieën aanpassen en investeringen richten op de gebieden waar ze het hardst nodig zijn. Met de steun van UNDP en OBPE heeft CEBioS ook geholpen bij het definiëren van de prioritaire soorten die beschermd moeten worden en bij het selecteren van de apparatuur die nodig is om de parken effectief te monitoren.

“Naast het opzetten van monitoringinfrastructuur en ecologische herstelinitiatieven heeft het project ook gemeenschapsgroepen georganiseerd rond duurzame activiteiten zoals bijenteelt en visserij. Deze concrete resultaten versterken de bescherming van de biodiversiteit en betrekken de lokale bevolking bij het beheer van natuurlijke hulpbronnen.” Jules Mayaux, projectmanager beheer natuurlijke rijkdommen en biodiversiteit bij Enabel

Op weg naar een nieuw hoofdstuk met NaturAfrica

Gezien het succes van deze samenwerking wordt de samenwerking met CEBioS voortgezet binnen NaturAfrica, een initiatief dat wordt gefinancierd door de Europese Unie. Dat richt zich tegen biodiversiteitsverlies door ecosystemen te beschermen en te herstellen, terwijl duurzaam beheer van rijkdommen en het creëren van waardig werk voor lokale gemeenschappen wordt aangemoedigd. CEBioS zal doorgaan met het ondersteunen van biologische inventarisaties en lokale wetenschappelijke comités en zal standaard beheersinstrumenten ontwikkelen om inclusief bestuur van natuurlijke rijkdommen in het grensoverschrijdend gebied Nyungwe-Kibira (Rwanda, Burundi) te versterken.

CEBioS is sinds 2006 actief in Burundi. Het heeft diepgaande kennis van de ecosystemen van het land. Al bijna 20 jaar steunt het toegepast onderzoek, lokale capaciteitsopbouw en de integratie van wetenschap in natuurbeschermingsbeleid.

Dit hernieuwde partnerschap illustreert het belang van internationale wetenschappelijke samenwerking voor het behoud van de natuurlijke rijkdom van Burundi en ondersteunt tegelijkertijd duurzame en rechtvaardige ontwikkeling voor de gemeenschappen die rond de parken leven.

Over dit project

Het PACECOR-project, dat loopt van 2023 tot 2027, heeft als doel het behoud van biodiversiteit in de nationale parken Kibira en Rusizi te versterken. Onder coördinatie van het UNDP ontplooit het een breed scala aan activiteiten: ecologische monitoring, herstel van aangetaste gebieden, ecotoerisme, milieueducatie, steun voor gemeenschapsgroepen en beter bestuur van natuurlijke rijkdommen.

Het Burundees Milieubeschermingsagentschap is het belangrijkste uitvoerende orgaan: het ontplooit activiteiten in de parken, houdt toezicht op lokale teams en zorgt voor operationele monitoring. Het speelt een centrale rol in het dagelijks beheer en de mobilisatie van lokale gemeenschappen.

De Belgische ontwikkelingssamenwerking, via Enabel, financiert het project en speelt een sleutelrol in de technische implementatie, met name voor lokale activiteiten en materiële investeringen. Het CEBioS-programma van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen biedt gerichte wetenschappelijke ondersteuning: ecologische mapping, monitoring van belangrijke soorten, bijdragen aan beheerplannen en opleiding van parkpersoneel.