Over het belang van onze blijvende betrokkenheid

Onze wereld is steeds meer verbonden. Vooruitgang, innovatie en cultuur kennen geen grenzen. Jammer genoeg geldt dat ook voor crisissen. Conflicten verspreiden zich langzaam maar zeker en nationale oplossingen alleen volstaan niet langer. In complexe regio’s zoals de Sahel zorgden de opkomst van militaire regimes en antiwesterse sentimenten ervoor dat een aantal Europese actoren zich terugtrokken, omdat ze eraan twijfelen of ze positieve en langdurige ontwikkelingsimpact kunnen hebben. Maar daarmee verbetert de situatie niet.

Omgaan met geopolitieke verschuivingen

Europese agentschappen die werken in regio’s als de Sahel krijgen te maken met wijzigende geopolitieke verhoudingen. Ze moeten rekening houden met de politieke prioriteiten van hun nationale regering en tegelijkertijd op koers blijven om de ontwikkelingsdoelen te halen. Europese agentschappen spelen een cruciale rol in de ondersteuning van fragiele staten, ook al ontbreekt een eenduidige EU-benadering hieromtrent; de agentschappen dragen bij aan de weerbaarheid van die fragiele staten en, bij uitbreiding, aan de stabiliteit van Europa zelf.

Het werk van de agentschappen voor internationale samenwerking komt zowel de Europese burgers als de inwoners van de partnerlanden ten goede: ze zijn actief in kritieke domeinen zoals migratie, veiligheid, energie en milieuovergang – kwesties die centraal staan in het EU-beleid. Proberen resultaten te boeken op het gebied van migratie of veiligheid, bijvoorbeeld, zonder de onderliggende oorzaken van instabiliteit aan te pakken, kan leiden tot inefficiëntie of zelfs contraproductief zijn.

Samenwerking, zonder concurrentie

Organisaties als Enabel en GIZ hebben uitgebreide expertise opgebouwd in regio’s getroffen door crisissen, in de bestrijding van ongelijkheden of het bevorderen van stabiliteit en het versterken van bestuur. Ongeveer 72% van de projecten van Enabel en 66% van de projecten van GIZ zijn actief in dergelijke omgevingen en zijn gericht op crisispreventie en weerbaarheid tegen ecologische en sociale uitdagingen. Onze gemeenschappelijke ervaring bewijst dat samenwerking in deze regio’s cruciaal is voor de veiligheid en welvaart wereldwijd.

Tegelijkertijd moeten we ons engagement heroverwegen. We moeten programma’s ontwerpen die bijdragen aan vredesopbouw, door de samenwerking tussen organisaties te verbeteren en lokaal gestuurde benaderingen te omarmen.

We moeten partnerschappen verdiepen met lokale overheden, maatschappelijke organisaties en diverse belangengroepen (jongeren, vrouwen, diasporagemeenschappen), want die zorgen voor lokale kennis, vertrouwen en de geloofwaardigheid van ons werk.

Vrede en veiligheid, altijd en overal

Om relevant te blijven, moeten we ook het intrinsieke verband tussen samenwerking en defensie erkennen. Door middelen verder te bundelen en acties tussen de samenwerkings- en defensiesectoren te coördineren, kunnen we meer bereiken, zowel in eigen land als daarbuiten.

In Burkina Faso heeft de aanhoudende veiligheidscrisis invloed op het dagelijkse leven van de bevolking. In 2024 waren er meer dan een miljoen kinderen ontheemd en werden minstens 6.000 scholen gesloten. Maar investeren in onderwijs is essentieel om een volledige generatie Burkinese kinderen en jongeren vaardigheden aan te leren zodat ze aan een welvarende en vreedzame toekomst kunnen bouwen.

Om de continuïteit van het onderwijs te garanderen, zijn lokale partners van cruciaal belang. Denk daarbij aan regionale en provinciale onderwijsinstanties, gemeenschapsstructuren en natuurlijk leerkrachten. Dankzij hun steun en expertise kregen kinderen die niet naar school konden gaan bijscholing en kregen leerlingen en leerkrachten die door het conflict waren getroffen psychosociale hulp. In gebieden waar scholen gesloten blijven, kunnen meer dan 10.000 kinderen hun studie voortzetten dankzij een radio-onderwijsprogramma.

Legale erkenning is nog een andere uitdaging. In 2020 registreerde minder dan de helft van de bevolking akten van burgerlijke stand, waardoor de toegang tot fundamentele rechten ernstig werd belemmerd, met name voor binnenlandse ontheemden. Enabel werkte samen met de Directie-Generaal voor de Modernisering van de Burgerlijke Stand, departementale rechtbanken, gemeenten en ngo’s, zoals Children Believe, om de registers van de burgerlijke stand te moderniseren en te digitaliseren.

Dankzij dit initiatief ontvingen meer dan 10.000 kinderen een geboortecertificaat, waardoor ze worden beschermd tegen het risico op staatloosheid en toegang krijgen tot essentiële diensten zoals gezondheidszorg en onderwijs.

Het engagement van België voor bestuur en stabiliteit in de Sahel-regio is een regionaal engagement zoals in de klimaatportefeuille die we implementeren in Niger, Mali, Senegal en Burkina Faso. Hoewel onze activiteiten op zichzelf de vrede niet kunnen herstellen, vormen ze wel een bouwsteen voor stabiliteit op de lange termijn.

Duurzame vooruitgang en vrede vereisen strategische investeringen op lange termijn in crisispreventie, sociale en economische rechtvaardigheid en sterkere weerbaarheid. Het is meer dan een investering in individuele landen, het is een investering in wereldwijde vrede.