Een belangrijke mijlpaal voor de medicijnproductie in Senegal

De COVID-19-pandemie heeft grote ongelijkheden in de wereldwijde toegang tot geneesmiddelen en vaccins aan het licht gebracht. Ze benadrukte de noodzaak voor Afrika om de eigen farmaceutische productiecapaciteit te versterken. In reactie hierop heeft de Afrikaanse Unie een ambitieus doel gesteld: tegen 2040 moet Afrika 60% van zijn vaccinbehoeften lokaal produceren.

Enabel en het Team Europe Initiative on Manufacturing and Access to Vaccines, Medicines and Health Technologies in Africa (MAV+) ondersteunen Senegal in die doelstelling. In december 2024 heeft Senegal met succes het maturiteitsniveau 3 bereikt op het gebied van geneesmiddelen- en vaccinregelgeving.

De farmaceutische sector in Senegal versterken 

Maturiteitsniveau 3, een medische benchmark beoordeeld door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), geeft aan dat een land beschikt over internationaal erkende goed functionerende en stabiele processen die ervoor zorgen dat geneesmiddelen en vaccins voldoen aan hoge kwaliteitsnormen. Dit vergroot het vermogen van een land om een veilige en doeltreffende farmaceutische productie te ontwikkelen en stimuleert lokale en internationale investeringen.

Sinds 2021 ondersteunt Enabel de inspanningen van Senegal om de gelijke toegang tot kwalitatieve geneesmiddelen en vaccins te verbeteren, met een focus op de versterking van het gezondheidszorgsysteem. Dat doet het via een project van 4 miljoen euro dat gefinancierd wordt door België. Enabel ondersteunde een van de belangrijkste nationale hervormingen: de oprichting van de Senegalese farmaceutische regelgevende autoriteit (ARP) in 2022.

Met de steun van de WHO, GIZ, Expertise France en Enabel – om slechts enkele partners te noemen – kon de ARP regelgeving en procedures verder ontwikkelen, de capaciteiten van haar personeel versterken en regelgevende activiteiten uitvoeren, zoals inspectie, markttoezicht en geneesmiddelenbewaking.

De inspanningen maken deel uit van een breder engagement van het MAV+ Team Europe Initiative. MAV+ ondersteunt sinds 2021 de ambities van de Afrikaanse Unie om de lokale productie van vaccins en gezondheidsproducten op te zetten en het farmaceutische ecosysteem op het continent te versterken. Het initiatief wordt voornamelijk gefinancierd door de Europese Unie, België, Frankrijk, Duitsland en de Europese Investeringsbank. Het gaat samen om een budget van 1,9 miljard euro.

Via mentoring, stages in België en technische assistentie promoot Enabel ook een Team Belgium-aanpak in het land met de expertise van Quamed (een Belgische ngo die bijdraagt tot een betere toegang tot kwaliteitsvolle geneesmiddelen), het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten en Sciensano.

Dankzij de Europese inspanningen werd de benchmark maturiteitsniveau 3 bereikt. Maar dat was niet alles. Ook de bouw van de MADIBA-vaccinproductiefaciliteit in het Institut Pasteur in Dakar werd gesteund met een budget van 86,8 miljoen euro, evenals een nieuwe productiefaciliteit voor gele-koortsvaccins met een budget van 7,5 miljoen euro. Zo wordt Senegal een regionale hub voor de productie van vaccins, vermindert de afhankelijkheid van het land van import en verbetert de toegang van de bevolking tot gezondheidsproducten van hoge kwaliteit.

Tonen hoe het verder moet

Meer dan een technische mijlpaal betekent het bereiken van maturiteitsniveau 3 een nieuwe stap in de richting van zelfvoorziening voor de Senegalese gezondheidszorgsector. Met sterkere regelgevende systemen zijn medicijnen en vaccins toegankelijker, betaalbaarder en veiliger. Investeringen in lokale productie worden vergemakkelijkt door een doeltreffende en erkende nationale regelgevende instantie. Het vermogen van het land om gezondheidsproducten snel goed te keuren en ze te controleren zal leiden tot snellere reactie om de volksgezondheid te beschermen en tot een betere beheersing van de medicijnkosten.

In de toekomst wil Senegal zijn maturiteitsniveau 3 behouden en evolueren naar maturiteitsniveau 4 en zijn rol als farmaceutische leider in de regio en daarbuiten consolideren. Enabel blijft zich inzetten om die inspanningen te ondersteunen en ervoor te zorgen dat de Senegalese farmaceutische sector blijft groeien en innoveren met een sterk lokaal ecosysteem ten voordele van de bevolking, met inbegrip van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen. Daarbij denken we ook aan steun voor de ontwikkeling van expertise via een masterprogramma in farmaceutische regelgeving en een nieuw masterprogramma in biotechnologie.