Nieuws
18 November 2026
Empowerment van vrouwen, van landbouw tot wetenschap: Enabel en de UNamur, een partnerschap dat steeds sterker wordt
Enabel en de Universiteit van Namen (UNamur) werken al enkele jaren samen vanuit een gemeenschappelijke overtuiging: Enkel als vrouwen er ten volle voordeel uit halen is ontwikkeling duurzaam. We blikken terug op een samenwerking die stap voor stap sterker werd, in Benin, Senegal, Tanzania, Mozambique, Jordanië en Oekraïne:
Een eerlijkere ananasketen
In Benin spelen vrouwen een belangrijke rol in de verwerking en afzet van ananas: zij vertegenwoordigen 55 % van de verwerkers en 78% van de handelaars. In 2019 bedroeg hun aandeel onder producenten dan weer slechts 15%. De oorzaak daarvan ligt in sociale normen die de toegang tot land, en vervolgens tot krediet, opleiding en ondersteunende netwerken beperken voor vrouwen.
Het DEFIA-programma (Ontwikkeling van het ondernemerschap in de ananassector) (2019-2023) speelde hierop in. Enabel heeft, samen met de lokale overheden, verschillende partners bij het project betrokken, waaronder de Universiteit van Namen.
Samen hebben ze verschillende maatregelen ingezet: belangenbehartiging om de toegang van vrouwen tot land te vergemakkelijken, een opleidings- en coachingtraject van negen maanden, hulp bij het rooien van stronken, het ploegen, het planten en het aanbrengen van beschermfolie, en ondersteuning bij het verkrijgen van identiteitskaarten, die onmisbaar zijn om toegang te krijgen tot krediet en land.
Catherine Guirkinger, hoogleraar economie aan de UNamur, coördineert het onderzoeksluik van het programma. Zij stelt dat onderzoek een vaak over het hoofd gezien aspect van ondersteuningsprogramma’s voor vrouwen aan het licht bracht:
Vrouwen in de landbouw ondersteunen betekent niet dat je je richt op één persoon, maar op een heel gezin. Huishoudelijke taken, beslissingen over de productie en afspraken tussen echtgenoten worden herbekeken. Zulke veranderingen kunnen vrouwen empoweren, of net remmen. Daar komt onderzoek goed van pas: het stelt ons in staat om de dynamiek grondig te analyseren om vervolgens gepaste activiteiten te kunnen vormgeven.
De UNamur heeft via actieonderzoek (waarnemen, testen, meten en ten slotte bijsturen) vastgesteld wat de knelpunten waren en welke activiteiten goed werkten. Enkele van de belangrijkste resultaten van DEFIA:
- Meer dan 670 vrouwen, of 77% van de ananasproducenten in het land, hebben hun ondernemers-, financiële en technische vaardigheden verbeterd.
- De deelname van vrouwen aan de ananasproductie is gestegen van 15% in 2019 tot 30% in 2023. Dankzij het programma hebben de betrokken vrouwen hun areaal voor de ananasteelt verdubbeld.
- Bijna 40% van de ondervraagde vrouwen heeft meer zelfstandigheid verworven bij het nemen van beslissingen over hun privéleven en hun huishouden.
- Bijna 65% van hen geeft aan dat het project hen in staat heeft gesteld om toegang te krijgen tot krediet en microfinanciering, waardoor hun investeringsvermogen en hun economische zelfstandigheid zijn versterkt.
Een nieuwe stap voor vrouwen in de wetenschap en de digitale sector
Op basis van deze ervaring hebben Enabel en de UNamur een nieuwe stap gezet. Een nieuwe raamovereenkomst voor samenwerking maakt nu gemakkelijker om academische expertise in te zetten bij toekomstige projecten. Dit gebeurt vooreerst in het project „Women Leadership in Information and Communication Technology“ (WLICT).
Het doel is meisjes en vrouwen makkelijker toegang verschaffen tot opleidingen en loopbanen in de STEM-sectoren – wetenschappen, technologie, techniek en wiskunde. Deze domeinen, die centraal staan in de digitale transformatie, trekken nog voornamelijk mannen aan. WLICT is een Europees project dat wordt uitgevoerd in Senegal, Tanzania, Mozambique, Jordanië en Oekraïne.
Julie Henry coördineert het onderzoek vanuit UNamur. Binnen het project coördineert Enabel het luik dat gewijd is aan het aantrekken van meisjes en vrouwen naar STEM. Het combineert bewustmaking rond de STEM-domeinen, loopbaanbegeleiding, deelname aan STEM-clubs, IT-opleidingen en het opbouwen van duurzame netwerken tussen de deelnemers.
De UNamur draagt op haar beurt, via haar Instituut voor Onderzoek in Didactiek en Onderwijs (IRDENa), haar wetenschappelijke expertise bij om meer inzicht te krijgen in de barrières en succesfactoren die verband houden met de deelname van meisjes en vrouwen aan STEM-vakken. UNamur werkt met partners aan het opbouwen van een praktijkgemeenschap waarin onderzoekers, docenten en STEM-professionals worden samengebracht, om goede praktijken uit te wisselen en mentorprogramma’s voor jonge vrouwen te ontwikkelen.

ter ondersteuning van het WLICT-project.
Een partnerschap dat verder gaat
Van DEFIA tot WLICT, de samenwerking tussen Enabel en de UNamur illustreert een eenvoudig idee: academisch onderzoek heeft baat bij het werken op het terrein, en de internationale samenwerking heeft baat bij wetenschappelijke nauwgezetheid. Samen streven beide instellingen ernaar de economische empowerment van vrouwen te bevorderen, zowel op het platteland als in de digitale sectoren van de toekomst.
“Deze samenwerking biedt de kans om van elkaar te leren: de UNamur brengt haar expertise en netwerken in, terwijl Enabel en zijn partners uit vijf landen concrete ervaringen inbrengen die voortkomen uit hun dagelijkse werk met scholen, overheidsinstellingen en jonge vrouwen. Samen willen we oplossingen vinden en promoten die ervoor zorgen dat meer meisjes en vrouwen toegang krijgen tot STEM-opleidingen, daar succesvol kunnen zijn en hun leiderschap kunnen uitoefenen.”
Céline Mewissen, Project Manager WLICT, Enabel.
Dit partnerschap is nu een steunpilaar voor vrouwen, instellingen en gemeenschappen die zich samen met ons inzetten. Het laat zien dat een gerichte investering in gelijkheid effecten heeft die verder reiken dan het kader van een project, en tegelijkertijd de banden versterkt tussen academische en overheidsactoren, het maatschappelijk middenveld en de private sector.