Een nieuwe wereld – Enabel Activiteitenverslag 2025-2026

Jean Van Wetter, CEO 

Delphine Moralis, Voorzitter van de Raad van Bestuur  

De afgelopen jaren is de internationale samenwerking enorm geëvolueerd. De geopolitieke spanningen, de klimaaturgentie, migratie en de toenemende druk op het multilateralisme hebben de wereld ingrijpend veranderd. In deze complexe context is Enabel blijven evolueren, niet door aanpassingen in de marge, maar door echt opnieuw na te denken over wat internationale samenwerking vandaag hoort te betekenen.

Deze evolutie is verankerd in een eenvoudige overtuiging: mondiale uitdagingen roepen om mondiale oplossingen, en die oplossingen kunnen enkel voortkomen uit echte partnerschappen. ‘Hulp’ als eenrichtingsverkeer van zogenaamde ‘ontwikkelde’ landen naar ‘ontwikkelingslanden’ past niet meer bij de wereld waarin we nu leven. Ongelijkheid, kwetsbaarheid, technologische breuklijnen en klimaatrisico’s kennen geen grenzen. Tegelijkertijd zijn economische dynamieken, innovatie en demografische kansen steeds vaker buiten Europa te vinden. De toekomst is er een van onderlinge afhankelijkheid, waarbij we allianties moeten sluiten om die afhankelijkheid het hoofd te bieden.

Het narratief van Enabel is daarom bewust anders. We zien internationale samenwerking niet als liefdadigheid, maar als een strategie. Niet als een antwoord op crisissen, maar als een langetermijninvestering. Niet als een donor-ontvangerrelatie, maar als een samenwerking tussen gelijken. Deze verschuiving heeft ervoor gezorgd dat we een partnerschapgedreven overheidsbedrijf zijn geworden, dat diplomatie, expertise, investering en lokale verankering samenbrengt.

Een centraal aspect van het narratief is geloofwaardigheid. De kracht van Enabel ligt in zijn sterke lokale aanwezigheid: meer dan 2.000 van onze collega’s werken in partnerlanden en zorgen ervoor dat oplossingen samen met nationale instellingen, privé-actoren en maatschappelijke organisaties worden uitgewerkt. Deze lokale verankering maakt ons meer dan een financieringskanaal. Het maakt van ons een schakel tussen Belgische en Europese expertise, tussen publieke doelen en privékapitaal, en tussen de realiteit van partnerlanden en de strategische prioriteiten van Europa.

Deze aanpak maakt van Enabel ook een belangrijke Europese speler. Nu EU-financiering een aanzienlijk deel van onze portefeuille vertegenwoordigt, is Enabel een operationeel instrument geworden van de Global Gateway-strategie van de EU. In de praktijk betekent dat helpen bij het structureren van de strategische corridors, het voorbereiden van financieel haalbare projecten, het verminderen van risico’s en ervoor zorgen dat private investeringen daar terechtkomen waar ze het hardst nodig zijn. Overheidsmiddelen alleen zullen nooit toereikend zijn om de mondiale uitdagingen op het gebied van ontwikkeling en klimaat aan te gaan. Maar als overheidsmiddelen slim worden gebruikt, kunnen ze een hefboom zijn voor privékapitaal, risicopercepties veranderen en ook op lange termijn sterke economische kansen bieden. Dit is waar Enabel bijdraagt aan de strategische ambities van Europa en samen met partners ter plekke werkt aan concrete, financieel haalbare oplossingen.

Dezelfde visie geeft richting aan ons werk op het gebied van klimaatrechtvaardigheid en digitale transformatie. Klimaatfinanciering komt te vaak ten goede aan landen met een grote zichtbaarheid en een sterke technische basis, terwijl de meest klimaatgevoelige landen achterop dreigen te raken. De rol van Enabel is ervoor te zorgen dat deze landen toegang krijgen tot de mechanismen die bedoeld zijn om hen te ondersteunen, door klimaatstrategieën te structureren, instellingen te versterken en hen te helpen op gelijke voet deel te nemen aan mondiale onderhandelingen.

Bij digitalisering werken we aan technologische vooruitgang die soevereiniteit eerder dan afhankelijkheid versterkt. Door ondersteuning van regelgevingskaders, gegevensbeheer, innovatie-ecosystemen en de EU-AU Digital for Development Hub, helpt Enabel een omgeving te creëren waarin Afrikaanse en Europese spelers samen vorm kunnen geven aan een eerlijke en inclusieve digitale toekomst.

Voor België is de rol van Enabel nog nooit zo strategisch geweest. In een wereld waarin diplomatie steeds meer vraagt om operationele capaciteit, relaties met instellingen en het vermogen om geloofwaardige oplossingen ter plaatse te leveren, is Enabel een unieke troef. Weinig landen combineren een diplomatieke traditie met een overheidsbedrijf dat in staat is om complexe programma’s uit te voeren, diverse partners bijeen te brengen en langdurige allianties te versterken. Enabel brengt de naam, de expertise en de waarden van België naar plaatsen waar samenwerking er echt toe doet; van klimaatonderhandelingen tot digitaal bestuur, van economische corridors tot kwetsbare regio’s.

De uitdaging voor de toekomst is duidelijk: het vertrouwen van de politiek en het publiek in de rol van de internationale samenwerking herstellen. In tijden van begrotingsdruk en concurrerende prioriteiten moeten we duidelijk stellen dat samenwerking geen kostenpost is, maar een investering in stabiliteit, veerkracht en gedeelde welvaart. De herindustrialisering van Europa en de industrialisering van Afrika zijn bijvoorbeeld geen parallelle agenda’s. Het zijn onderling verbonden strategieën voor een duurzamere en veiligere toekomst.

De verhalen in dit verslag tonen waar Enabel voor staat: partnerschappen die geloofwaardigheid combineren met innovatie, expertise met nederigheid en een langetermijnvisie met onmiddellijke impact. Ze laten zien hoe zaadjes die jaren geleden zijn gezaaid – een proefproject, technische bijstand of starterssteun – kunnen uitgroeien tot volwassen ecosystemen, nieuwe industrieën of bloeiende ondernemingen.

De wereld verandert, maar Enabel zal België, Europa en zijn partners in staat blijven stellen om de transitie naar onze gezamenlijke toekomst te begeleiden.

Tot slot wil ik mijn diepe dankbaarheid uitspreken aan al onze collega’s. Dag na dag zetten zij zich in om van Enabel een sterke, betrouwbare en mensgerichte organisatie te maken. Ook onze partners in België en de rest van de wereld verdienen onze oprechte dank. Hun expertise en betrokkenheid versterken onze acties en maken onze impact mogelijk.

Meer dan ooit ondersteunen we onze collega’s en partners in het Midden-Oosten. In een regio die al zo lang onderhevig is aan extreme spanningen, hebben ze een indrukwekkende veerkracht getoond en blijven ze zich inzetten om mensen te helpen die onder ongekende druk staan. Hun moed dwingt respect af en herinnert ons aan de essentie van ons werk.