‘Werken aan inclusie is vooral ook stilstaan bij de context’

Eline Hochepied (28) werkt sinds ruim een jaar in Kampala, de hoofdstad van Oeganda, als Junior Expert Gender and Inclusion bij Enabel. Ze maakt deel uit van een team van vier dat ervoor zorgt dat alle projecten rekening houden met inclusie en gender, niet als apart onderdeel, maar geïntegreerd in het DNA van elk project. “In het begin moesten we pro-actief op collega’s afstappen, ondertussen vinden ze hun weg zelf naar ons.”

Met haar achtergrond in rechten en conflict- en ontwikkelingsstudies, en eerdere werkervaring bij Fedasil, was Eline al vertrouwd met diversiteit. Toch betekende de overstap naar Oeganda een sprong in het onbekende. “Ik had stress bij het idee om een leven op te bouwen in een land waar ik niemand kende. Het was mijn eerste werkervaring in het buitenland. Die was oorspronkelijk al gepland tijdens mijn thesis, maar door de Covid-epidemie viel dat in het water.”

“Maar ik ben heel warm onthaald. Mijn collega’s en de mensen in Kampala zijn ongelooflijk vriendelijk.” Al vroeg de manier van werken soms wel wat aanpassing: “Ik ben iemand die graag alles tot in de details op papier uitpland. Mijn teamgenoten vertrekken van een ander uitgangspunt. Ze duiken sneller in een project en sturen dan bij waar nodig. Nu zie ik de meerwaarde in van die flexibileit, maar het vergde wel even tijd om mijn planning lost te laten.”

Ook de prioriteiten zijn anders in Oeganda dan bij haar eerder werk rond inclusie. Waar in België genderwerk vaak draait rond het doorbreken van glazen plafonds, focust Eline’s team op bredere maatschappelijke uitdagingen. “Hier gaat het bijvoorbeeld ook over het waarderen van onbetaald werk zoals zelfvoorzieningslandbouw. Er zijn gewoon niet genoeg jobs voor iedereen. Dus streven naar één volwaardig inkomen per gezin, ongeacht wie dat verdient, is vaak realistischer dan het idee dat elke vrouw de arbeidsmarkt op moet.”

‘Details’ maken soms het verschil

Het team waar Eline deel uitmaakt helpt collega’s in diverse projecten nadenken over de impact van hun werk op kwetsbare groepen, zoals mensen met een beperking of mensen die moesten vluchten uit hun thuisland. Soms is dat door hele praktische dingen aan te passen. “Bijvoorbeeld wanneer gemeenschappen feedback mogen geven op projecten: dan moet je rekening houden met het tijdstip: niet wanneer vrouwen hun land bewerken. En je moet kinderopvang voorzien, als je ook input wil van vrouwen.”

Soms moest Eline haar verwachtingen bijstellen. “Tijdens een community workshop over tienerzwangerschappen dacht ik dat ik vooral moest waken over voldoende ruimte voor jonge vrouwen om zich te uiten. Maar het onderwerp werd net als een typisch vrouwenthema gezien, waardoor jongens zich niet uitgenodigd voelden om iets te zeggen. Ik merkte dat ze twijfelden: “mogen wij hier wel iets over zeggen”? Dus probeerde ik ook voor hen ruimte te maken – ook dat is inclusie.”

Internationale samenwerking: een kritische blik

Hoewel Eline veel voldoening haalt uit haar werk, worstelt ze soms met de rol van internationale samenwerking. “Ik stel me vragen bij mijn eigen positie als witte expat in een postkoloniale context. Waarom zitten wij nog zo vaak in de machtsposities? Wat is onze echte meerwaarde?”

Daarom vindt ze het ook zo goed dat de meerderheid van haar collega’s Oegandees is, ook op managementposities. “Mijn team bestaat uit vier mensen: mijn leidinggevende Janepher en mijn twee collega’s zijn allemaal Oegandees. Dat zorgt voor veel lokale kennis, voeling met de context en sterker draagvlak. Zij hebben mij geleerd om anders te kijken.”

Ze prijst haar collega’s die haar vaak een ander perspectief aanreiken. “Soms willen wij projecten lanceren die goed klinken in theorie – zoals ‘meer vrouwen als mototaxibestuurder’ – maar die in de realiteit niemand vooruithelpen. Er zijn al te veel mototaxi bestuurders zonder werk. Mijn collega’s begrijpen die context veel beter.”

“Veel Oegandezen zien de sector als een interessante carrière – met betere voorwaarden dan veel andere jobs. Misschien is dat minder ‘altruïstisch’ dan hoe wij het in België bekijken, maar misschien ook gezonder. Ik heb hier geleerd dat enige bescheidenheid over de rol die je als ‘buitenstaander’ speelt op zijn plaats is.”

Een tweede thuis

Naast haar werk vond Eline ook haar plek in het leven in Kampala. “De stad is levendig en verrassend. Ik zit in een boekenclub, wandelgroep, heb zowel Oegandese als expat-vrienden. Ik had nooit gedacht dat ik me hier zo snel thuis zou voelen. Het leven hier heeft me flexibeler gemaakt, en mijn kijk op werk, cultuur en samenwerking veranderd. Deze ervaring heeft me op veel vlakken gevormd – als professional én als mens.”

En wat dan met internationale samenwerking? “Daar ben ik nog niet helemaal uit, blijven kritisch nadenken, lijkt me in ieder geval essentieel.’