Scaling readiness: een cruciale stap om impact te versnellen

Veelbelovende innovaties tonen vaak al in een vroeg stadium hun meerwaarde, maar te veel projecten komen nooit verder dan de pilootfase. Nu financiering steeds schaarser wordt en de verwachtingen rond meetbare impact toenemen, ligt de echte uitdaging niet langer in het bedenken van oplossingen, maar in het ervoor zorgen dat ze terechtkomen bij de mensen die ze het meest nodig hebben.

Veel innovaties stranden in de zogenaamde “valley of death”, omdat ze er niet in slagen de nodige middelen, partnerschappen en legitimiteit te verwerven om op te schalen. Dit is vooral het geval in de armste regio’s van Afrika, waar het moeilijker is om financiële rendementen te realiseren en ontwikkelingsbudgetten onder druk staan.

Om deze kloof mee te helpen dichten, sloeg de Enabel Innovation Hub de handen in elkaar met CGIAR. Daarbij wordt operationele ervaring gecombineerd met een systematische, op bewijs gebaseerde aanpak van opschaling. Deze samenwerking kreeg concreet vorm door het testen en verfijnen van CGIAR’s Scaling Readiness-aanpak in reële ontwikkelingscontexten, met twee door de EU gefinancierde innovaties.

Hoewel financiële steun op zich niet volstaat om innovaties op te schalen, ziet de Innovation Hub al geruime tijd hoe toegang tot capaciteitsontwikkeling en sterke netwerken een doorslaggevend verschil kan maken. Dit artikel belicht wat beide projecten tot nu toe uit dit proces hebben geleerd en hoe de methodologie van CGIAR heeft bijgedragen aan het (her)vormgeven van hun opgeschaalde strategieën.

ABALOBI MONITOR: Visserijgegevens omzetten in schaalbare impact

Wanneer kleinschalige vissers en strandbeheercomités niet over betrouwbare data beschikken, verliezen zij veel meer dan cijfers alleen: ze verliezen onderhandelingsmacht, toegang tot financiering en een stem in het beleid dat hun levensonderhoud bepaalt.

ABALOBI MONITOR werd ontwikkeld om deze uitdaging aan te pakken. Het mobiele en webgebaseerde platform werd samen met kleinschalige vissers ontworpen en maakt realtime verzameling en analyse van visserijgegevens mogelijk. Het brengt gemeenschapsmonitoren, maatschappelijke organisaties en overheidsinstanties samen rond een gedeeld, gestandaardiseerd en gebruiksvriendelijk formaat.

De ambitie van ABALOBI is om op te schalen in de regio van de westelijke Indische Oceaan en uiteindelijk wereldwijd – een ambitie die meer vergt dan enkel een sterke technische oplossing.

Via de door de EU gefinancierde Digital and Green Innovation (DGI) Action ondersteunt de Enabel Innovation Hub de uitbreiding van ABALOBI MONITOR naar Tanzania, in samenwerking met HIVA‑KU Leuven. Daarbij wordt de oplossing aangepast en gekalibreerd aan nieuwe institutionele realiteiten en verwachtingen van stakeholders.

De Innovation Packaging and Scaling Readiness (IPSR)-workshop, de centrale stap binnen CGIAR’s Scaling Readiness-aanpak, betekende een keerpunt. Samen met toekomstige implementatiepartners in Tanzania identificeerde het ABALOBI-team belangrijke knelpunten voor opschaling, werden gezamenlijk prioritaire vervolgstappen bepaald en inzichten vertaald naar concrete beslissingen.

Het proces gaf ook richting aan de verdere ontwikkeling van het platform, met nieuwe functionaliteiten die beter inspelen op de noden van Tanzaniaanse stakeholders. CGIAR-partner WorldFish, die deelnam aan de IPSR-workshop, speelt bovendien een sleutelrol in het afstemmen en standaardiseren van visserijdata, wat de beleidsrelevantie en geloofwaardigheid van het platform versterkt.

“Scaling workshops blijven soms erg abstract, maar deze was allesbehalve vrijblijvend. We gingen naar huis met tastbare acties en duidelijke beslissingen.”

De schaalondersteuning hielp ABALOBI om te evolueren van stakeholdermapping en pleitbezorging naar een duidelijke, partnergedreven opschalingsroute, stevig verankerd in de realiteit van implementatie.

Tap & Track : Digitale oplossingen opschalen voor plattelandswater

Het operationeel houden van landelijke drinkwatersystemen is niet alleen een technische uitdaging, maar ook een organisatorische en financiële. In Afrika en Azië vertrouwen veel systemen nog steeds op gemeenschapsgebaseerde beheersmodellen die moeite hebben om storingen, waterverliezen en financiële tekorten te voorkomen.

Tap & Track werd ontwikkeld om deze kloof te dichten door waterdienstverleners uit te rusten met een digitale, datagedreven tool die professionelere en beter onderbouwde besluitvorming mogelijk maakt. Via een mobiele applicatie en een webdashboard helpt Tap & Track om waterverspilling te verminderen, de veerkracht van infrastructuur te versterken en de duurzaamheid van landelijke drinkwatervoorzieningen op lange termijn te verbeteren.

Zoals bij veel digitale oplossingen vereist ook het opschalen van Tap & Track meer dan louter technische prestaties. Via de door de EU gefinancierde DGI Action ondersteunt de Enabel Innovation Hub de opschaling van de tool in Oeganda, in samenwerking met Stichting Practica en GOAL Uganda.

De inspanningen richten zich op het aanpassen van de tool voor drie regionale waterdienstverleners en op het versterken van lokaal eigenaarschap via de opleiding van ongeveer 50 caretakers en eindgebruikers.

De IPSR-workshop bood ruimte om niet‑technische vragen te behandelen die vaak bepalend zijn voor de haalbaarheid van opschaling, zoals het eigenaarschap van de applicatie en de verantwoordelijkheid voor toekomstige onderhoudskosten. Het proces hielp om risico’s vroegtijdig zichtbaar te maken en stakeholders samen te brengen.

Als resultaat volgt Tap & Track nu een duidelijkere opschalingsroute. Verschillende waterinfrastructuren nemen deel aan piloottrajecten, de samenwerking met het Oegandese ministerie van Water en Milieu wordt versterkt en er wordt gewerkt aan de integratie van de tool in overheidsopleidingen. Promotie tijdens Uganda Water Week in maart en het National Operation and Maintenance (O&M) Forum in april ondersteunt bovendien de langetermijnambitie van Stichting Practica om Tap & Track binnen vijf tot acht jaar door 30 dienstverleners in zeven landen te laten gebruiken.

“De workshop hielp ons om kennislacunes te identificeren en stakeholders samen te brengen.”

Voor Tap & Track betekende de schaalondersteuning een verschuiving van de vraag of de tool werkt naar wie hem zal bezitten, onderhouden en uitdragen op grotere schaal – een essentiële stap richting duurzame verbeteringen van publieke dienstverlening.

Wil je meer weten over CGIAR’s Scaling Readiness-aanpak en de bijhorende Masterclass ontdekken? Bezoek dan de website van CGIAR Scaling Readiness en ontdek hoe gestructureerde schaalondersteuning jouw innovatie kan helpen om de pilootfase te overstijgen en haar impact te maximaliseren.