Menselijke mobiliteit : Efficiënte overheidsdiensten om de re-integratie te begeleiden

Migranten die terugkeren naar hun land van herkomst vinden niet altijd opnieuw hun plaats in de maatschappij. Voor velen zorgt dat voor onzekerheid. Weinig informatie, diensten die moeilijk toegankelijk zijn, weinig kansen op werk.

Voor overheidsdiensten in landen van herkomst vormt die terugkeer een uitdaging, maar tegelijk een kans om zich aan te passen aan de noden van iedereen, ook terugkerende migranten. Re-integratie wordt dan een opportuniteit om inclusie te versterken. Via de projecten MIGRET in Ivoorkust en AMIS in Guinee, gefinancierd door de Europese Unie, bevordert Enabel deze aanpak van migratie: de omstandigheden verbeteren waarin deze mensen hun toekomst opnieuw opbouwen.

De juiste omstandigheden creëren voor re-integratie

Re-integratie kan uitdagend zijn. Daarom ondersteunt Enabel publieke en private spelers bij het vergemakkelijken van de toegang tot economische opportuniteiten en bestaande diensten. In plaats van eenmalige hulp of alternatieve re-integratieregelingen aan te bieden, versterkt Enabel bestaande circuits waar terugkerende migranten toegang krijgen tot sociale bijstand, werk, opleiding en ondernemerschap.

In Ivoorkust heeft Enabel via het MIGRET-project geanalyseerd waarom terugkerende migranten moeilijk toegang krijgen tot rechten en diensten, of tot beschikbare sociaaleconomische opportuniteiten. Via die analyses kunnen publieke en private actoren en verenigingen hun diensten en toegankelijkheid aanpassen. Alle instellingen en diensten komen hierbij aan bod: van ontvangst tot opvolging en oriëntatie, psychosociale ondersteuning, opleiding, integratie en toegang tot financiering.

In Guinee versterkt het AMIS-project de banden tussen openbare diensten voor arbeidsbemiddeling, opleidingscentra, begeleidingsstructuren en bedrijven om terugkerende migranten concrete kansen te geven. Partnerschappen met de privésector zijn essentieel om carrièrepaden af te stemmen op de werkelijke noden van de lokale economie.

De begeleiding moet ook steunen op de vaardigheden die tijdens de migratie zijn verworven: migratie-ervaringen, hoe moeilijk ook, zijn een bron van technische, relationele en ondernemerskennis. Enabel ondersteunt instrumenten gebruikt door overheidsdiensten, zoals de vaardigheidsevaluatie, die bestaande vaardigheden onder de aandacht brengt, opleidingsnoden vaststelt en jongeren helpt het juiste carrièrepad te vinden. Bijzondere nadruk wordt gelegd op psychosociale en professionele ondersteuning voor vrouwen, jongeren en mensen met een handicap.

Het doel is om realistische trajecten te ondersteunen die voortbouwen op bestaande prestaties en lokale opportuniteiten.

Van het individu tot de regio: een collectieve aanpak

Re-integratie is eerst en vooral een systeemkwestie. Bestaan de diensten die toegang geven tot rechten en kansen, zijn ze toegankelijk en flexibel in de tijd?

Voor terugkerende migranten is de uitdaging tweeledig: ze moeten kunnen rekenen op diensten die afgestemd op hun parcours en op mensen die waken over hun inclusie in samenwerking met nationale en lokale instellingen.

In plaats van ter plaatse andere systemen in te voeren, versterken MIGRET en AMIS de bestaande ecosystemen ten voordele van de volledige bevolking. De aanpak van Enabel is verankerd in de regio: ze versterkt de bestuurscapaciteiten van overheidsdiensten, lokale autoriteiten en het middenveld, zodat zij terugkerende migranten op de lange termijn kunnen verwelkomen, begeleiden en ondersteunen.

Enabel gebruikt geen one-size-fits-all model, dat soms slecht aansluit bij de lokale realiteit. Onze aanpak helpt om re-integratie op te nemen in het nationale werkgelegenheids-, jeugd- en migratiebeleid.

Een aanpak die past binnen de Europese ontwikkelingen

Deze ervaring toont aan dat het bestaan van geschikte systemen en toegang tot sociaaleconomische kansen migranten in staat stellen om vrije en onafhankelijke keuzes te maken binnen een regulier kader.

Deze aanpak maakt deel uit van een bredere evolutie in het Europese beleid, dat evolueert naar een meer geïntegreerde benadering waarbij het beheer van mobiliteit en migratie gekoppeld wordt aan de samenwerking met partnerlanden en de steun voor nationale (re)integratiesystemen.

Projecten zoals MIGRET en AMIS zetten deze richtlijnen om in concrete actie, door te investeren in regio’s en hun lokale systemen en door mobiliteit te erkennen als drijfveer van waardecreatie.