Nieuws
23 april 2026
Monitoring en evaluatie: zichtbaar maken wat anders onzichtbaar blijft.
Interview met Fay, Junior expert voorEnabel in Mozambique
Fay (28) werkt in Maputo als Junior Expert Monitoring, Evaluatie en Leren voor Enabel. Ze ondersteunt er sinds 2024 een nieuweklimaatportfolio dat de Mozambikaanse overheid samen met Enabel uitbouwt. Van toegang tot energie en waterbeheer tot afvalverwerking en voorbereid zijn op rampen: haar rol is om vanaf de start mee te bouwen aan systemen die inzicht geven in de werkelijke impact van projecten.
Haar werk gaat over slim observeren en goed luisteren naar input van partners en eindgebruikers. Wanneer Fay vertelt over haar rol, gaat het zelden alleen over cijfers.
Mozambique wordt steeds vaker getroffen door extreem weer. Zo waren in januari bijna een miljoen mensen slachtoffer van zware overstromingen. Een van de projecten organiseerde daarom een simulatie-oefening met gemeenschappen die een hoger risico lopen.
“Tijdens die oefening leerden bewoners hoe ze waarschuwingen moeten interpreteren, alarmboodschappen kunnen doorgeven en sneller kunnen reageren bij overstromingen of cyclonen,” vertelt Fay. “Het doel is dat mensen beter voorbereid zijn wanneer het echt misgaat.”
Haar bijdrage tijdens de oefening bestond uit gesprekken met deelnemers en observaties op het terrein. “We wilden weten wat ze precies geleerd hadden, wat goed werkte, en of vrouwen en mensen met een beperking echt konden deelnemen. We polsen ook naar hun eerdere ervaringen: hoe bereidden ze zich vroeger voor, en wat verandert er nu?”
De oefening is geen eindpunt. “Na het regenseizoen ga ik terug naar dezelfde gemeenschappen,” zegt Fay. “We willen weten of de oefening weken later nog steeds nuttig blijkt. Dat helpt om de volgende activiteiten te verbeteren.”
Geen rechtlijnig pad
Fay studeerde Spaans-Franse literatuur en politieke wetenschappen, werkte in Brussel bij 11.11.11 en volgde er projecten in Peru, Ecuador en Bolivia op. Daarvoor werkte ze in een EU–Latijns-Amerika beleidsnetwerk, waar ze de relaties rond mensenrechten en klimaat tussen de EU en Latijns-Amerika opvolgde.
Ze deed haar werk graag, maar wilde de kans krijgen om voor langere tijd projecten van nabij op te volgen. Niet vanuit België, maar in de context waar het project tot stand komt.
In die zoektocht naar een manier om dichter bij partners en impact te staan, kwam Fay uit bij het juniorprogramma. De functie in Mozambique, gericht op monitoring, evaluatie en leren binnen een nieuwe klimaatportfolio, was voor haar de ideale combinatie van inhoud, verantwoordelijkheid en leerkansen.
Monitoring als sleutel tot impact
In Mozambique draait Fay’s werk rond één centrale vraag: maken de projecten echt een verschil? Daarom gaat het niet alleen over outputs, zoals het aantal huishoudens dat toegang krijgt tot elektriciteit of het aantal trainingen, maar vooral over effecten.
“Als water sneller beschikbaar is, welke nieuwe mogelijkheden ontstaan er dan voor vrouwen op het platteland? Wat doen ze met de tijd die vrijkomt? Zulke vragen dwingen ons verder te kijken dan de oorspronkelijke doelstellingen.”
Haar werk omvat het opstellen van indicatoren, het verzamelen en analyseren van data, veldbezoeken, interviews en focusgroepen. Daarnaast organiseert ze strategische reflectiemomenten met teams en partners. Zo worden rond thema’s als energiezuinig koken en klimaatfinanciering al waardevolle inzichten opgebouwd. Waar kunnen we bijsturen? En welke kansen bieden zich aan voor verdere groei?
“Om thema’s als gender, machtsverhoudingen of sociale exclusie zichtbaar te maken, moet je in gesprek gaan,” legt ze uit. “Wie profiteert het meest van nieuwe infrastructuur? Wie valt uit de boot? En welke pilootprojecten hebben potentieel om duurzaam opgeschaald te worden?”
Leren organiseren, weerstand overwinnen
Een belangrijk moment voor Fay was de organisatie van een interne workshop samen met haar collega. Het doel was simpel: verschillende collega’s samenbrengen om ervaringen te delen en patronen te herkennen. Niet iedereen stond meteen te springen. Sommige collega’s vreesden tijdsverlies of discussies die te abstract zouden worden.
“We hebben toen rustig uitgelegd waarom net dat stilstaan belangrijk is,” zegt Fay. “Als je ervaringen deelt, zie je sneller waar de knelpunten en kansen zitten. Dat maakt het werk uiteindelijk efficiënter.”
De workshop bleek waardevol. Mensen gingen met nieuwe inzichten en praktische ideeën naar huis. “Het hielp om monitoring niet als verplicht formulierwerk te zien, maar als een manier om beter te begrijpen wat we doen.”
Een mooie leerschool
Het juniorprogramma is voor Fay een leerschool. “Voor mij persoonlijk is het een enorme kans om hier te zijn, ik probeer dan ook zoveel mogelijk bij te leren.”
En er viel tot nu toe al veel te leren: nieuwe thema’s, aankomen tijdens de opstartfase van projecten, bijleren over de relatie met overheidspartners, en de Portugese taal. “Het helpt mij om kleine stappen te zien,” zegt ze.
Tegelijk blijft ze reflecteren over internationale samenwerking. “Ik vind het belangrijk om aan introspectie te doen en te durven vernieuwen waar dat nodig is. We moeten onszelf blijven bevragen en nadenken over hoe we echt tot een meer horizontale samenwerking met partners kunnen komen.”
Ook taal speelt daarin een rol. Portugees leren was geen detail, maar een bewuste keuze. “De taal kunnen opent vertrouwen en informele kanalen die cruciaal zijn voor kwalitatieve monitoring, al is Portugees maar één van de talen die hier wordt gesproken.”
Voor de toekomst houdt Fay bewust haar opties open, maar één ding staat vast: werken binnen een internationale organisatie en thema’s zoals klimaatrechtvaardigheid en sociale inclusie blijven voor haar prioritair. “Het belangrijkste is dat ik blijf vragen stellen, blijf luisteren en blijf helpen om zichtbaar te maken wat anders onzichtbaar blijft.”
