Ondernemen om de samenleving te veranderen

Gedurende vier jaar heeft de Awa-prijs vrouwelijke ondernemers ondersteund die een grote impact hebben op de samenleving en de gemeenschap. Dit initiatief, gefinancierd door België en uitgevoerd door Enabel, had tot doel het vrouwelijk ondernemerschap in de partnerlanden van de Belgische internationale samenwerking te ondersteunen.

Via drie internationale wedstrijden heeft het project 27 vrouwelijke ondernemers begeleid, waarbij telkens een prijs van 1.500 tot 50.000 euro werd toegekend. In een reeks artikelen zien we welke impact de Awa-prijs heeft gehad op de vrouwelijke ondernemers die begeleid werden.

Voor veel winnaars van de Awa-prijs gaat ondernemen verder dan het opzetten van een bedrijf: het is een echte motor voor maatschappelijke verandering. Zelfstandigheid van jonge meisjes, het creëren van waardig werk, toegang tot energie, een stem voor jongeren…

Deze aflevering volgt het parcours van zeven vrouwen die, elk op hun eigen manier, hun bedrijf inzetten ten dienste van hun gemeenschap: Adétola Adanlawo (Benin), Aminata Simpara (Mali), Bouchra Masrour (Tunesië), Jamila Mayanja (Oeganda), Mireille Niyonkuru (Rwanda), Sandrine Vyimana (Burundi) en Saran Traoré (Guinee).

De zelfstandigheid van meisjes bevorderen, zowel op school als in het dagelijks leven

In Benin startte Adétola Adanlawo haar bedrijf: Ilewa maakt herbruikbare luiers en maandverband op basis van bananenvezels – een innovatieve manier om de afvalberg te verminderen en tegelijkertijd het bewustzijn rond menstruatiehygiëne te vergroten. Dankzij de eerste prijs in de categorie ‘Scale-up’ in 2023 raakte haar onderneming beter bekend, zijn partnerschappen versterkt, banen gecreëerd en voorlichtingsactiviteiten op scholen over hygiëne en milieubescherming opgezet. Met een tastbare resultaat:

“In samenwerking met de Awa-prijs heb ik een informatiebrochure over de menstruatiecyclus opgesteld. Die hebben we verdeeld onder jonge meisjes.”

In Mali ging Aminata Simpara op zoek naar een oplossing voor hetzelfde probleem. Zij richtte N’terini op. Een bedrijf dat wasbare maandverbanden produceert. Dankzij de begeleiding van Enabel heeft de organisatie haar omzet aanzienlijk kunnen verhogen en is het nieuwe samenwerkingsverbanden aangegaan met internationale ngo’s. Aminata zet zich nu met name in om de toegang tot hygiënische producten in de kampen voor intern ontheemden te vergemakkelijken.

In Oeganda zet Jamila Mayanja zich via Smart Girls Uganda in voor de ontwikkeling van de vaardigheden van jonge meisjes via mentorschap en opleiding. Ze pakt een wijdverbreid probleem in het land aan: bij gebrek aan geschikte maandverbanden blijven veel tienermeisjes tijdens hun menstruatie meerdere dagen per maand van school weg, soms vanwege een gebrek aan geld, soms uit angst voor stigmatisering.

Om dit te verhelpen, heeft ze de Smart Bag ontworpen: een waterdichte tas van gerecycleerd plastic, met herbruikbaar maandverband, een naaisetje om ze te herstellen, een boekje met voorlichting over menstruatie en een lampje op zonne-energie waarmee de meisjes ook na zonsondergang kunnen studeren. Dankzij de Awa-prijs heeft Jamila de zichtbaarheid van haar initiatief vergroot en ervoor gezorgd dat de Smart Bag door de overheden wordt erkend – inmiddels hebben meer dan 2.000 meisjes er een ontvangen.

Inspelen op de concrete behoeften van de gemeenschappen

Andere prijswinnaars kozen ervoor om werkgelegenheid, energie of informatie centraal te stellen in hun aanpak. In Tunesië ontwikkelt Bouchra Masrour via Bahia Laboratoire producten uit duurzame landbouw, waarbij ze waardige arbeidsomstandigheden creëert voor de vrouwen en jonge landbouwsters met wie ze samenwerkt. Zij won de derde prijs in de categorie Innovatie in 2023. Haar bedrijf verbeterde zijn markttoegang en zijn lokale zichtbaarheid en slaagde erin waardige banen te creëren.

In Rwanda en Burundi zet Mireille Niyonkuru zich in voor de toegang tot energie in plattelandsgebieden: via BUIM deelt ze zonne-energiesets uit die de levensomstandigheden van gezinnen verbeteren en ervoor zorgen dat kinderen ook na zonsondergang kunnen studeren. “Ik ben erg trots dat ik meer dan 2.000 huishoudens van licht heb kunnen voorzien. Daarmee heb ik 8.000 mensen bereikt.”

In Guinee geeft Saran Traoré (SAT MEDIAS) de Guinese jeugd een stem via programma’s over onderwerpen die hen rechtstreeks aangaan. Zij eindigde derde in de categorie ‘Publieksprijs’ in 2022. Ze gebruikte haar prijs om bij te leren en meer jongeren te bereiken.

In Burundi leidt Sandrine Vyimana Belle & Enceinte. Zij ontwikkelde een aanbod dat is afgestemd op zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Met de derde prijs in de categorie Innovatie die ze in 2022 won, kon ze apparatuur aanschaffen om haar creatief werk beter onder de aandacht te brengen.

Sociaal ondernemerschap als motor voor verandering

Deze verhalen tonen dat de Awa-prijs en gerichte steun voor vrouwen en hun onderneming een impact kan hebben die veel verder reikt dan economische groei: waardig werk, toegang tot energie, onderwijs en hygiëne, empowerment van vrouwen en gemeenschappen. Zo blijkt dat sociaal ondernemerschap een krachtige motor is voor duurzame en inclusieve ontwikkeling.