Het energielandschap van morgen
De klimaaturgentie dwingt ons om onze economieën te hertekenen. Daarbij staat de energietransitie centraal in de strijd tegen de klimaatverandering.
Die aanpak omvat zowel aanpassingsmaatregelen – zoals de renovatie van gebouwen of het vergroenen van steden – als mitigatiemaatregelen, om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren door duurzame, koolstofarme bronnen te gebruiken.
De energietransitie en de ontwikkeling van oplossingen zoals hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, groene waterstof en ontzilting via hernieuwbare energiebronnen bieden een kans voor economische diversificatie. Ze bieden ook uitzicht op innovaties die nodig zijn om de klimaatverandering tegen te gaan.
Energietransitie: de belofte van groene waterstof
Om tegen 2050 klimaatneutraal te worden, lijkt groene waterstof een veelbelovende energiedrager voor energie-intensieve sectoren. Groene waterstof biedt ook perspectieven voor toepassingen die moeilijk koolstofvrij te maken zijn – zoals de staalindustrie, de chemische industrie en het langeafstandsvervoer over zee. In tegenstelling tot grijze waterstof, die wordt geproduceerd uit fossiele brandstoffen, wordt groene waterstof verkregen uit hernieuwbare energiebronnen.
De opkomst van een mondiale waterstofeconomie biedt kansen op lange termijn voor Afrika: door koolstofarme industrialisatie te stimuleren en lokale jobs te creëren, en zo te voorkomen dat de wereldwijde decarbonisatiekloof nog groter wordt.
In Afrika bezuiden de Sahara hebben 600 miljoen mensen nog steeds geen toegang tot energie, terwijl de vraag in de komende 20 jaar naar verwachting zal verviervoudigen. Daar zou de grootschalige ontwikkeling van groene waterstof een dubbele kans bieden: ten eerste de grootschalige inzet van hernieuwbare energiebronnen – waardoor energieonafhankelijkheid wordt vergemakkelijkt – en ten tweede de economische groei van het land door groene industrialisatie. Dat vooruitzicht is nog belangrijker geworden met de beslissing van de EU om vanaf 2026 een belasting te heffen op geïmporteerde goederen op basis van hun milieu-impact (CBAM – Cross-Border Adjustment Mechanism).
Gezamenlijke Belgische aanpak
België is een internationaal erkende leider in de sector. Veel Belgische bedrijven en instellingen zijn al actief in de waterstofsector. In die context heeft Enabel in 2023 twee rondetafelconferenties over het onderwerp georganiseerd, om na te denken over de rol die ontwikkelingsorganisaties kunnen spelen in de opkomst van deze sector in Afrika. Daarvoor werd een landenanalyse uitgevoerd. Aan de rondetafels namen zowel publieke spelers deel, met de kabinetten van de ministers van Ontwikkelingssamenwerking en Energie, als private spelers, zoals John Cockerill en CMB.TECH.
Als facilitator heeft Enabel vier actiegebieden geïdentificeerd: (1) steun aan overheden en instellingen, (2) ontwikkeling van het private ecosysteem en koolstofarme industrialisatie, (3) versterking van lokale competenties en expertise, en (4) toegang tot financiering (via de Belgische investeringsmaatschappij BIO-Invest).
De rondetafelgesprekken hebben geleid tot een gemeenschappelijk begrip van de rol van ontwikkelingsorganisaties in de sector. Ze waren ook bevorderlijk voor de validering van concrete acties die in een aantal prioritaire landen, zoals Marokko, Mozambique en Namibië, zijn geïdentificeerd.
Binnen deze dynamiek van verhoogde samenwerking voert Enabel gesprekken met de Europese Unie, de Belgische regering en de private sector, om concrete projecten op te zetten voor een zeer veelbelovende sector.
