Zonder veiligheid geen ontwikkeling
Een land moet zorgen voor de veiligheid van zijn burgers. Menselijke veiligheid is een fundamenteel openbaar goed, net zoals toegang tot gezondheidszorg, onderwijs of voedsel.
De Sahel is al lang een fragiele zone vanwege uiteenlopende factoren zoals extreme armoede, zwakke staatsstructuren en klimaatverandering. Sinds het begin van de jaren 2010 is er bovendien een grotere aanwezigheid van jihadistische en andere gewapende groeperingen in de regio, zoals Al-Qaeda in de Islamitische Maghreb (AQIM), Boko Haram en de Islamitische Staat in de Grote Sahara (IS-GS).
Dat heeft geleid tot toenemende onveiligheid en instabiliteit in de regio. De gewapende groeperingen plegen aanslagen op burgers, overheidsfunctionarissen en militairen en gebruiken geweld om hun territorium te controleren. Ze verwoesten daarbij veiligheidsposten, scholen en telecommunicatie-infrastructuur. Ze ondermijnen de rol en de geloofwaardigheid van de staat door zichzelf te presenteren als alternatieve machten die de bevolking kunnen beschermen en de infrastructuur kunnen beheren.
Deze ontwikkelingen hebben geleid tot een grotere internationale aandacht om de veiligheidssituatie in de Sahel te stabiliseren en de dreiging van jihadisme aan te pakken.
Het samenwerkingsprogramma 2022-2027 tussen België en Niger focust op vier thema’s: sociale zekerheid en bestrijding van ongelijkheid, veeteelt met aandacht voor ruraal ondernemerschap, milieu en klimaat, en veiligheid.
De Nigerese overheid heeft de internationale gemeenschap om steun gevraagd om het door gewapende bendes en jihadisten geteisterde departement Torodi te stabiliseren. Het gebied ligt rond de verkeersas die de hoofdstad Niamey verbindt met Burkina Faso en Benin. De Nigerese staat wil er zijn aanwezigheid herstellen, de sociale cohesie versterken en de dienstverlening van de overheid verbeteren. Voor de Nigerese overheid is het belangrijk dat de strijd tegen het terrorisme gepaard gaat met ontwikkelingsprogramma’s die de levensomstandigheden van de 260.000 mensen in het departement Torodi verbeteren en die ervoor zorgen dat de staat zijn rol blijft vervullen zodat het vertrouwen van de mensen in de publieke dienstverlening wordt versterkt en de economie wordt gestimuleerd.
3D-aanpak – Defensie, Diplomatie en Development
In antwoord op deze vraag heeft België als een van de eerste landen een zogenaamde 3D-aanpak vooropgesteld, waarbij de Belgische Defensie, Diplomatie en Ontwikkelingssamenwerking (Development) samenwerken om coherente steun te bieden.
De Belgische diplomatie heeft via haar ambassadeur ter plaatse geprivilegieerde contacten met de Nigerese autoriteiten, zodat permanent kan worden nagegaan of de activiteiten goed aansluiten bij de strategische prioriteiten van Niger. Dat komt de duurzaamheid van de acties ten goede.
De Belgische defensie ondersteunt de Nigerese strijdkrachten om ze autonomer en weerbaarder te maken. De steun bestaat uit opleidingen, advies en de levering van niet-lethale uitrusting (individueel materiaal waaronder helmen, verrekijkers, kledij, slaapmateriaal, nachtzichtapparatuur, communicatiemiddelen, voertuigen, navigatiemiddelen). De Belgische defensie is ook betrokken bij de bouw van een nieuwe Nigerese kazerne in het departement Torodi, van waaruit Niger zijn operaties in de zone zal leiden. Samen met de aanwezigheid van de andere ordediensten (politie, gendarmerie, nationale garde) moet deze steun ervoor zorgen dat de Nigerese bevolking terug vertrouwen krijgt in haar veiligheidsdiensten, wat alleen kan als ze erin slagen om de veiligheid te garanderen.
De Belgische ontwikkelingssamenwerking heeft via Enabel een grondige analyse van de socio-economische situatie in Torodi laten maken. De behoeften van de bevolking vormen de basis voor de gemeentelijke ontwikkelings- en investeringsplannen, en Enabel ondersteunt de realisatie van die plannen. Het is de bedoeling om samen met het lokale bestuur in Torodi te werken aan de toegang tot gezondheidszorg, onderwijs en economische activiteiten (productie en verkoop van groenten en vee). Deze zogenaamde snelle impactacties worden gecombineerd met sensibiliseringscampagnes voor vrede, burgerzin en sociale cohesie.
“Alle activiteiten worden zo dicht mogelijk bij de burgers georganiseerd. Om maximale kansen op succes te garanderen en de geloofwaardigheid van de Nigerese overheidsdiensten niet in het gedrang te brengen, is nadrukkelijk gevraagd om de Belgische steun zo weinig mogelijk zichtbaar te maken. Het doel is immers om de aanwezigheid van de Nigerese overheid te versterken en te tonen aan de bevolking dat de staat zijn taken ter harte neemt,” zegt Bart De Groof, Speciaal Gezant voor de Sahel.
Het 3D-initiatief blijft niet onopgemerkt, want de EU komt met extra geld over de brug om het Belgische proefproject te ondersteunen. De ‘Europese’ activiteiten omvatten de bouw van een commissariaat en de levering van materiaal (meubilair, computers, kogelvrije vesten, verrekijkers, transportmateriaal…) zodat de nationale veiligheidsdiensten hun opdracht in de regio kunnen uitvoeren.
